Կարդա՛ Դոնալդ Բիսեթի «Ռնգեղջյուրն ու բարի փերին» գործը։
Պատմվածքի վերաբերյալ ինքդ հորինի’ր 5 հարց։
1.Պատմվածքից դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բացատրիր:
2.Ի՞նչ արեց փերին որ Սեմը չնկնի մարճակալից:
3.Պատմվածքից դուրս գրիր պատմողական և հարցական նախադասություներ:
4.Ի՞նչու Սեմի հարևաները միշտ բողոքում էին որ Սեմը շատ աղմկոտ է:
5.Պատմվածքին նոր ավարտ հորինիր:
1. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված բառերի հականիշները:
Փարիզում անցորդներից մեկը ուժգին (մեղմ) անձրևի տակ ընկավ: Դալարել (չորանալ) պաշտպանվելու համար թևի տակի նկարը բարձրացրեց (իջեցնել) գլխի վրա ու վազեց: Անհաստատ (հաստատ) աշխարհում դեռևս (արդեն) ոչ ոք անձրևից այդպիսի թանկագին (էժանագին) «անձրևանոցով» չէր նահանջել (հարձակվել): Տեսնելով անցորդի գլուխը պաշտպանող նկարը`դեպքի …կամավոր վկան`(ոստիկանը), զարմանքից խոսեց(լռել): Նա ճանաչեց Գյուստավ Կուրբեի նշանակալի (աննշան) «Քնած շիկահեր կինը» կտավը: Թանգարանից հափշտակված այդ նկարի վերատպված օրինակները հենց այդ օրը ցրվեց(հավաքվել) ոստիկաններին: Նկարը յոթ հարյուրից ութ հարյուր դոլար էր գնահատված: Ոստիկանը մարդուն … (առաջնորդել) մինչև նրա բնակարանը, որտեղ գոյանալ(կորչել) տարբեր(նույն) ժամանակներում տարբեր (նույն) տեղերից գողացված նկարների ամբողջ պատկերասրահ: -Ավելի լավ (վատ) էր մինչև ոսկորներս դալարել (չորանալ),- վիշտ (ուրախություն) ասաց գողը, երբ նրան բռնեցին (բաց թողնել):
2. Մանրամասն պատմի´ր քո կյանքի կարևոր օրերից մեկի մասին և պատմությունը վերնագրի´ր:
3. Ավելորդ բառերը գտի´ր և նախադասություններն ուղղի´ր:
Ներեցեք, որ սպասեցնել տվեցի:
Երկրաչափությունը դա առանձին գիտություն է:
Երամն արագ օդ բարձրացավ, նրանք ուղղություն վերց- րին դեպի հարավ:
Նա զգացնել տվեց, որ զրույցն իր սրտով չէ:
Ֆրանսուհի տիկինն իր անկյունից զննում էր զրուցակիցներին:
Երկրորդ անգամ մի´կրկնիր այդ պահանջը:
Քանիցս անգամ խոսվել է այդ մասին:
Բամիցս անգամ զգուշացրել եմ քեզ:
4..Տեքստը համաոոտ փոխադրի´ր (նույն միտքը ավելի հակիրճ ներկայացրու) և համապատասխան հետևություննե´ր արա:
Լինում է չի լինում, մի փադիշահ (թագավոր, շահ, սուլթան) է լինում: Մի անգամ այս փադիշահն իր շքախմբով շրջելիս է լինում, տեսնում է՝ մի ծերունի ձիթենի է տնկում: Նա մոտենում է ծերունուն ու զարմացած հարցնում.
— Ո՜վ ալևոր, այդ ինչո՞վ ես զրաղված այս շոգ կեսօրին: Հանգստանալուդ ժամանակը վաղուց հասել է, իսկ դու դեռ աշխատում ես: Կապրե´ս, մինչև այս ծառը պտուղ տա:
-Ո՜վ ամենակարող տեր, չէ´ որ աշխարհի օրենքն է, որ մեկը ծառ տնկի, մյուսը ճաշակի դրա պտուղները: Բայց էլի ապրելու հույս մինչև այն օրը, որ ծառն սկսի պտուղ տալ:
Փադիշահին դուր է գալիս ծերունու պատասխանը, և նրան դրամով լի քսակ է տալիս:
-Ա’յ, տեսնո՞ւմ ես՝ ծաոն սկսեց պտուղ տալ,- ժպտում է ծերունին:
Փադիշահր ծիծաղում ու էլի մի քսակ է տալիս ծերու- նուն: -Ո´վ մեծ փադիշահ, ուշադրությո´ւն դարձրու, որ մյուս ծառերը տարին մեկ անգամ են պտուղ տալիս, իսկ իմ տնկին՝ երկու անգամ:
Այս կատակն ավելի է դուր գալիս փադիշահին: Նա ծերունուն է տալիս երրորդ քսակն ու ասում իր ուղեկիցնե- րին.
-Գնա´նք, բարեկամնե´ր, թե չէ այս ծերունու մոտ մի քիչ էլ որ կանգնենք, բոլորովին կսնանկանանք:
Լինում է չի լինում, մի փադիշահ է լինում: Մի անգամ փադիշահն իր խմբով շրջելիս է լինում, տեսնում է՝ մի ծերունի ծառ է տնկում: Նա մոտենում է ծերունուն ու հարցնում.
— Ծերունի, այդ ի՞նչես անում: Հանգստանալուդ ժամանակը հասել է, իսկ դու դեռ աշխատում ես:
-Փադիշահ, չէ´ որ աշխարհի օրենքն է, որ մեկը ծառ տնկի, մյուսը ճաշակի դրա պտուղները:
Փադիշահին դուր է գալիս ծերունու պատասխանը, և նրան քսան դամ է տալիս:
-տեսնո՞ւմ ես՝ ծառն սկսեց պտուղ տալ,- ասում է ծերունին:
Փադիշահր ծիծաղում ու էլի մի քսան դրամ է տալիս ծերունուն: -Փադիշահ, ուշադրությո´ւն դարձրու, որ մյուս ծառերը տարին մեկ անգամ են պտուղ տալիս, իսկ իմ ծառը երկու անգամ:
Այս կատակն ավելի է դուր գալիս փադիշահին: Նա ծերունուն է տալիս երրորդ քսան դրամը ու ասում իր ուղեկիցներին.
-Գնա´նք, բարեկամնե´ր, թե չէ այս ծերունու մոտ մի քիչ էլ որ կանգնենք, բոլորովին կսնանկանանք:
«Մի անգամ իմ բարեկամ մի որսորդ մեր հանդի անտառուտ սարերից մի եղնիկ նվեր բերեց երեխաներիս համար»:
Այսպես սկսեց ընկերս աշնանային մի երեկո, երբ նստած միասին նրա պատշգամբում, հիացած նայում էինք հեքիաթական վերջալույսով վարվռուն սարերին, որոնց վրա մակաղած հոտերի նման մեղմորեն հանգչում էին ոսկեգեղմ անտառները:
«Այդ մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր̀ խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով, որ ծածկվում էին երկայն, նուրբ թարթիչների տակ:
Կամաց-կամաց մեր վրա սովորեց նա. էլ չէր փա□չում, չէր վախենում մեզնից. մանավանդ շա՜տ մտերմացել էր երեխաներիս հետ. նրանց հետ միասին վազվզում էր պարտեզում, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում:
Մի բան ինձ շատ էր զարմացնում: Եղնիկը թեև այնպես ընտելացել էր մեզ, սովորել էր մեր տանն ու դռանը, բայց մեկ-մեկ մեզնից թաքուն բարձրանում էր այս պատշգամբը և ուշագրավ, լռիկ նայում էր հեռու` անտառներով փաթաթված սարերին. ականջները լարած խորասույզ լսում էր անտառների խուլ ու անդուլ շառաչը, որ երբեմն ուժեղանում էր, երբեմն բարականում` նայելով հովերի թափին: Նայում էր նա այնպե՜ս անթարթ և այնպե՜ս ինքնամոռաց, որ երբ պատահում էր բարձրանում էի պատշգամբը, ինձ բավական միջոց չէր նկատում և եր□ հանկարծ ուշքի էր գալիս, նետի պես ծլկվում էր մոտիցս… Արդյոք գիտե՞ր նա, որ ինքը ղողանջուն անտառների ազատ երեխան է եղել, որ մայրը այնտեղ է կաթ տվել իրեն, որ այնտեղ է իր հայրը եղջյուրները խփել կաղնիներին: Արդյոք, գիտե՞ր, որ այդ խուլ շառաչը անուշ-անուշ օրորել է իրեն առաջին անգամ, և ո՞վ գիտե, գուցե, երազներ է բերել իրեն, սիրուն երազներ… Խե՜ղճ եղնիկ… Կարոտ` իր սիրած գուրգուրող անտառներից և զանգակ աղբյուրներից, իր խարտյաշ մորից և շնկշնկան հովերի հետ վազող ընկերներից` հիմա տանջվում, տառապում է մեզ մոտ, մտածում էի ես: Եվ այնպես սրտանց ցավակցում էի նրան… Չէ՞ որ նա էլ մեզ պես մտածող և զգայուն հոգի ունի:
Ես շատ էի հարգում նրան, խնդրեմ չծիծաղես վրաս, այո՛, այնքան, որ երբ նա բարձրանում էր պատշ□ամբը, հեռացնում էի երեխաներիս, և թողնում էինք նրան մենակ իր ապրումների հետ…
Երբ գրկում էի նրան, այդ նազելի էակին, և նայում էի լեռնային աղբյուրների նման վճիտ աչուկների մեջ` տեսնում էի այնտեղ մի թախծալի, երազուն կարոտ…
Մի գիշեր, մի քամի գիշեր էր, սարերից անսանձ փչում էր քամին, դուռն ու պատուհանները ծեծում ու ծեծկում: Պարզ լսվում էր, որ այնտեղ, անտառում, դարավոր կաղնիներն ու վայրի ընկուզենիները ճակատում էին հողմի դեմ` աղմկում և գոռում: Եվ քամին բերում էր անընդհատ անտառի այդ լիակուրծք խշշոցն ու մռունչը, ու թվում էր թե` հենց մեր դռան առջև է աղմկահույզ, հողմածեծ անտառը: Երեխաներս վախից կուչ էին եկել. մինչդեռ եղնիկը դողում էր մի խենթ սարսուռով: Աչքերը կայծակին էին տալիս: Անթարթ, ամբողջովին լսելիք դառած` ականջ էր դնում նա անտառի հուժկու շառաչին, որ խոսում էր նրա հետ մայրենի լեզվով:
Անտառը կանչում է նրան, ընկերների ազատ վազքն է տեսնում նա մթին թավուտների մացառուտ ժայռերն ի վեր,- մտածում էի ես:
Մի փոքր հետո ավելի սաստկացավ քամին` փոթորիկ դառնալու չափ. մեկ էլ աղմուկով բացվեցին լուսամուտի փեղկերը, և մի ուժգին շառաչ միանգամից ներս խուժեց: Եղնիկը հանկարծակի մի ոստումով ցատկեց լուսամուտի գոգը` աչքերը սուզելով շառաչուն խավարի մեջ: Ես իսկույն վրա վազեցի բռնելու նրան, սակայն նա մի ակնթար□ի մեջ թռավ լուսամուտից պարտեզը և ծածկվեց խավարների մեջ…
Դե՛հ, հիմա՛ գնա ու գտիր նրան իր հայրենի անծայր անտառներում…»:
————————երբ—————————
—————————պատշգամբը————————
—————————ակնթարթի————————
ա/զուլալ ————————————————
բ/լուռ ———————լռիկ—————————
գ/ակնդետ ————————————————
դ/ընտանի ————————————————
ա/ լույս աշխարհ գալ —————ծնվել———————————
բ/խելքը գլխին ————Խելացի————————————
գ/կողը հաստ —————Համառ———————————
դ/ճաշը եփել ——————պատժել——————————
ա/մեկին պաժել, լավ ծեծել
բ/համառ, ինքնասածի, կամակոր
գ/դատող, բանիմաց, խելացի
դ/ծնվել,հայտնվել
——————փա□չում—————————
——————վախենում————————
——————վազվզում————————
——————————————
————————————————
————————————————
————————————————
Ա) Դուք էք լոյս աշխարհի։ (Մատթէոս Ե, 14)
Բ) Ոչ յագեսցի ակն տեսանելով, եւ ոչ լցցի ունկն լսելով։-Չհագենա աչքը տեսանելով, և չլցվի ունկն լսելով: , Չի հագենա աչքը տեսնելով, և չի լցվի ունկն լսելով: , Չի հագանելու աչքը տեսնելով, և չի լցվելու ունկն լսելով: (Ժողովող Ա, 8)
ոչ յագեսցի – չհագենա, չի հագենա, չպիտի հագենա, չի հագենալու
ակն – աչք(ը)
ոչ լցցի – չլցվի, չի լցվի, չպիտի լցվի, չի լցվելու
Գ) Գովեսցէ զքեզ ընկերն եւ մի՛ քո բերան, օտարն, եւ մ՛ի քո շրթունք։-Գովի քեզ ընկերն ոչ թե քո բերնա, օտարն, և ոչ քո շրթունկ: , Թող գովի քեզ ընկեր ոչ թե քո բերնա, օտարն, և ոչ քո շրթունք: , Կգովի քեզ ընկերն ոչ թե քո բերան, օտարն, և ոչ քո շրթունք: (Առակք ԻԷ, 2)
գովեսցէ – գովի, թող գովի, կգովի, պիտի գովի, գովելու է
զքեզ – քեզ
եւ մի՛ – և ոչ, ոչ թե
Դ) Որ հատուցանէ չար փոխանակ բարւոյ, չար ի տանէ նորա մի պակասեսցէ։– Ով որտալիս է չար բարու փոխարեն, չար նրա տանիցչպակասի։ , Ովհատուցում է չար բարու փոխարեն, չար նրա տանիցչի պակասի։ , Ովհատուցում է չար բարու փոխարեն, չար նրա տանիցչի պակասելու։
(Աոակք ԺԷ, 13)
որ – ով, ով որ
հատուցանէ – հատուցում է, տալիս է
փոխանակ բարւոյ – բարու փոխարեն
ի տանէ նորա – նրա տանից
մի պակասեսցէ – չպակասի, չի պակասի, չպիտի պակասի. չի պակասելու
Ե) Որ տայ պատասխանի բան մինչեւ լուեալ իցէ ինչ` անզգամութիւն է նմա եւ նախատինք։-Ով որ տալիս է պատասխան բան մինչեւ լսած լինի մի բան` անմտություն է նրան եւ նախատինք: , Ով տալիս է պատասխան բան մինչեւ լսած կլինի մի բան` անխոհեմություն է նրան եւ նախատինք: , Ով տալիս է պատասխան բան մինչեւ լսած պիտի լինի մի բան` անխոհեմություն է նրան եւ նախատինք: (Առակք ԺԸ, 13)
տայ – տալիս է
պատասխանի – պատասխան
լուեալ – լսած
իցէ – լինի, կլինի, պիտի լինի
ինչ – ինչ-որ բան, մի բան
անզգամութիւն – անմտություն, անխոհեմություն
նմա – նրան
1206,1207,1208,1209,1212,1213,1214,1215։
83.Ընդգծված բառերն ի՞նչ հարցի են պատասխանում և ի՞նչ են ցույց տալիս: Ի՞նչ անունկտաս այդ բառերին:
Ծանր-Ածական առարկա
կանաչ-Ածական արտ
բարձր-Ածական տանիք
գունավոր-Ածական նկար
բարակ-Ածական ժապավեն
նեղ-Ածական ճանապարհ
պղտոր-Գոյական գետ:
84.Բառերը բաժանի՛ր երկու խմբի՝ գոյականների և ածականների:
Ածական-Հայտնի, մեծ, կանաչ, բարի, տգեղ, անտուն, գունավոր, խակ, հետաքրքիր, փշոտ, հզոր, բարձր, մարտակառք, մարտական, եռանիվ, պատմական, խիզախ, բարի, շքեղ, գարնանային, արևոտ, երկար:
Գոյական-Կաղնի, աղջիկ, գետ, բուք, ճշմարտություն, բարկացկոտ, Գայանե, տուն, կատու, կաղամբ, հեռուստացույց, Հայաստան, վարդ, Վարդուհի, լիճ, ալիք, մարտ, կառապան, հմուտ, հեծանիվ, ալ, պատմություն, թռչուն, թռիչք, բարեկամական, գարուն, արև:
85.Ավելորդ բառերը գտի՛ր և նախադասությունները ուղղի՛ր:
Այդ հավաքին իր-նրա մասնակցությունը բերեց նրանց առաջնորդը:
Սպիտակ գույնի զգեստը քեզ շատ է սազում:
Ոսկեծամ մազերով մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի:
Մոտենում է աղջկա մոտ և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին քնել է:
Ու-Եվ հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկա վրա:
Այլևս առավոտներն էլ չէին երգում:
Գառնուկները հոտոտում էին հողի բույրը:
86.Այնպիսի պատմությու՛ն գրիր, որ գրածիցդ հետևալ հետևությունն արվի:
Իր աչքի գերանը չի տեսնում, ուրիշի աչքի շյուղն է տեսնում:
1197, 1198, 1199, 1200։
1.Կարդա՛, պատրաստվի՛ր Դոնալդ Բիսեթի «Գոճին, որ սովորել էր թռչել» գործի քննարկմանը։
2.Պամվածքից դուրս գրի՛ր՝
ա․Պատմողական և հարցական նախադասություններ
Գոճին վաղուց էր երազում թռչել սովորել։
Երեւի ուզում ես թռչել սովորե՞լ:
Նա մի քանի անգամ գլուխկոնծի տվեց օդում եւ շրմփաց ծովի մեջ։
Չէ՞ որ դու, այնուամենայնիվ, կարողացար Թ Ռ Չ Ե Լ։
բ․ Հնգական գոյական, ածական, բայ։
Գոյական-գոճին, թռչուն, աղբյուր, կատուն, մուկը:
Ածական-դանդաղ, թռչող, Կախարդական, խորը, կլորակ:
Բայ-թռչել, բարձրացավ, թափահարեց, այրվեցին, ընկան:
Գոհար Եգանյան 