Posted in Մայրենի

Մայրենի 25․09․2022


Իմ հայրիկը կացինն առել, գնում էր գոմ սարքելու։ Իմ մայրիկը գոգնոցը կապել, գնում էր հանդ՝ կարտոֆիլ հավաքելու։ Իմ հորեղբայրը եղանն ուսել, գնում էր սարերում խոտ դիզելու։ Բակում, արևի տակ, ես նստել էի կոճղին և հաց ուտելով կարդում էի քաջագործությունների մասին մի գիրք։


Օրը կիրակի էր։ Դպրոցում հայերենից ես պայծառ «գերազանց»-ներ էի ստանում, ռուսերենից, մաթեմատիկայից, աշխարհագրությունից, բոլոր առարկաներից ես ստանում էի պայծառ «գերազանց»-ներ։ Քաջագործությունների մասին գիրքը լավ գիրք էր։ Իմ հայրիկը լավ հայրիկ էր։ Իմ մայրիկը ինձ շատ էր սիրում։ Իմ հորեղբայրը գեղեցիկ և ուժեղ տղամարդ էր։ Մեր տան քիվի ծիծեռնակները երկնքի կռունկների հետ չվել գնացել էին։ Այգու և անտառի վրա խշշալով աշուն էր իջնում։ Եթե մեր խոզերը կորած չլինեին, այդ պահին աշխարհում ամեն ինչ անչափ գեղեցիկ կլիներ։ Կացինը թևին, գոգնոցը կապած, եղանն ուսին՝ աշխատանքի գնալուց առաջ նրանք նայում էին ինձ և թաքուն հրճվում, որ իրենց որդին մեծանում է, այտն ահա ձեռքին է դրել և գիրք է կարդում։ Գոգնոցը կապած, իմ մայրիկը մտածեց՝ ասե՞լ թե չասել, և որոշեց չասել, որդուն չխանգարել, որդին թող կարդա ու դառնա գիտնական։ Կացինը թևին, իմ հայրիկը մտածեց՝ խնդրե՞լ թե չխնդրել։ Դարձյալ մտածեց՝ խնդրե՞լ թե չխնդրել, և որոշեց չխնդրել. որդին թող կարդա, հաց ուտելով թող կարդա։ Ես կարդում էի և զգում, որ նրանք ուզում են խոզերի մասին ինձ բան ասել, բայց ես ցույց էի տալիս, թե ոչինչ չեմ զգում, այլ միայն կարդում եմ քաջագործությունների մասին գիրքը, քանի որ լավ է, շատ լավ է, երբ  գրքերի մեջ ուրիշները գնում են, թրջվում են, մրսում են, կռվում են, պարտվում են, հաղթում են, և վատ է, անչափ վատ է, երբ ես ինքս եմ գնալու, հոգնելու, գտնելու կամ չգտնելու մեը խոզերը։
Գոմը պետք է անպայման սարքվեր, ձյուներից աոաջ կարտոֆիլը պետք է անպայման հավաքվեր, խոտը պետք է անպայման դիզվեր, ուրեմն հայրիկը, մայրիկը, հորեղբայրը չէին կարող չգնալ ձմեռվանից առաջ գոմը սարքելու, կարտոֆիլը հավաքելու, խոտը դիզելու։ Եվ իմ հայրիկը ինձ ասաց.
— Եթե քեզ մի բան խնդրե՞մ։
Ես գիտեի, թե ինչ է խնդրելու հայրիկը, բայց հարցրի.
— Ի՞նչ խնդրես։
Եվ շատ մեծ ամոթ էր, որ գիտեր, սակայն չիմանալու էի տալիս նրա խնդրանքը։
— Մեր խոզերը Պարզ բացատում տեսնող է եղել,— ասաց իմ հայրիկը։
— Ո՞վ է տեսել,— հարցրի ես։
— Անտառապահը։
— Ե՞րբ է տեսել,— հարցրի ես։
— Երեկ իրիկուն։
Ես կարողացա չհարցնել՝ «ինչո՞ւ է տեսել»։ Ես հարցրի.
— Պարզ բացատը որտե՞ղ է։
— Դու կարծեմ լավ գիտես, թե որն է Պարզ բացատը։
— էն հեռո՞ւն։
Նա չպատասխանեց, և ես հասկացա, որ նա ինձանից մի քիչ նեղանում է։ Ես հարցրի.
— Ուզում ես գնամ գտնեմ բերեմ մեր խոզերը։
— Ես ոչինչ էլ չեմ ուզում,— ասաց նա։
— Մեր խոզերը Պարզ բացատում տեսնող է եղել, հետո՞,— ասացի ես։
Աոանց պատասխանի նա շուռ եկավ գնալու։
— Լավ,— ասացի ես,— կգնամ։ Բայց եթե էնտեղ չլինեն՝ ի՞նչ անեմ։
— Չգիտեմ։
Նա իրոք նեղանում էր, որովհետե ինքը չէր կարող փնտրելու գնալ, իսկ ես տալիս էի ալարկոտ անբանի հարցեր։
— Ներողություն,— ասաց նա,— գիրքդ կարդա, ներողություն։
— Լավ,— ասացի ես,— հետքերը կգտնեմ, հետքով էլ իրենց կգտնեմ։

Հարցեր և առաջադրանքներ`

  • Բացատրի՛ր ողջ պատմության ընդգծված բառերը՝ օգտվելով բառարանից:
  • եղանն-Երկար փայտե կոթի վրա բնական կամ հագցրած 2-4 մատներով գյուղատնտեսական գործիք՝ հնձած
    խոտ՝ հացաբույս՝ դարման ևն վերցնելու համար:
  • դիզելու-Խոտը՝ օրանը ևն իրար վրա ածելով դեզ կազմել՝ գոյացնել, շեղջել, բարդել:
  • քիվի-Հորիզոնական ելուստ, որ դուրս է ձգվում պատի վերին մասից կամ պատուհանների ու դռների վերևից:
  • Քեզ անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր(միայն առաջին մասի):
  • Ո՞ր գործն է քեզ համար ամենակարևորը և առաջնայինը: Ինչո՞ւ:
    Պատասխանդ հիմնավորիր:
  • Ծնողներին օգնելը;
  • 10-15 նախադասությամբ պատմիր հատվածը / բանավոր /
  • Հայրիկս առելեր կացինը և ուզումեր գնալ գոմ սարքեր; Մայրիկըս կապելեր գոգնոցը և գնումեր հավագեր կարտոշկան; Հորեղբայրս վերցրելեր եղանն և գնումեր դզելու խոտը; Ես նստած և կարդում էյ գիրքը; Հայրիկս մոտացավ ին ձ և ասաց;
  • -Քեզ մի բան ասեմ կանես;
  • Ես գիտեյի որ նա ուզումեր ասել որգնամ խոզերին փնտրեմ բայց միեվնույն է հարցրեցի;
  • -ինչ բան;
  • -խոզերին տեսնեղ կար անտառապահ կարողես գնա և գտնել խոզերին;
  • -Լավ կգնամ հետքերով կփնտրեմ;
Posted in русский

Русский 25.09.2022

  1. Запишите форму множественного числа существительных.

Тарти , судно , фронт, мать , месца, утенкий , катер , собакий, куриций, камний, сний, телефонний, зубий,

языкий, врачий, мячий, классый, другзя, родительи, картий, нажий, орлий.

2.Подчеркни имена существительные, которые употребляются только в форме множественного числа:

 ученицы, брюки, кресла, ножницы, весы, птицы, ворота, улицы, шашки.

3.2.Подчеркни имена существительные, которые употребляются только в форме единственного числа:

кофе, кот, молоко, гора, какао, парта, мед, сливки, сахар,чай,

Posted in русский

Русский 18.09.2022

Употребите данные существительные со словом мой или моя. Запишите
в два столбика отдельно слова мужского и женского рода.

М.р-Лагерь, букварь, день, камень, конь, гость, рубль, календарь, словарь, медведь.

Ж.п-кровать, лошадь, жизнь, морковь.

2.Составь сочетания имен существительных со словами мой, моя, мое, укажи род.

Моя Свеча-Ж.р, Мое полотно-Ср.р, Мой друг-М.р, Мой взгляд-М.р, Моя дочка-Ж.р, Моя вьюга-Ж.р, Мое ружье-Ср.р, Мое озеро-Ср.р, Мой кроссворд-М.р, Мое жилище-Ср.р.

3.Определи род существительных, запиши слова в три столбика. Над столбиками напиши :м.р., ж.р, ср.р.

М.р-свет, подъезд, троллейбус.

Ср.р-кино, питье,новоселье

Ж.р-Жидкость, киносъемка, рассада,поездка

Posted in Մաթեմատիկա

Կոտորակների ընդհանուր հայտարարի բերելը

Եթե կոտորակների հայտարարները հավասար են, ապա ասում են, որ կոտորակներն ունեն ընդհանուր հայտարար:

Օգտվելով կոտորակների հիմնական հատկությունից՝ տրված կոտորակները կարելի է այնպես փոխել, որ դրանք ունենան հավասար հայտարարներ: Այդ դեպքում ասում են, որ կոտորակները բերվում են ընդհանուր հայտարարի:

Օրինակ

Եթե 34 կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բազմապատկենք 3-ով, իսկ 56 կոտորակի համարիչն ու հայտարարը՝ 2-ով, ապա նրանք կբերվեն ընդհանուր հայտարարի, որը 12-ն է՝

34=3⋅34⋅3=912  և  56=5⋅26⋅2=1012

Այն թիվը, որով պետք է բազմապատկել կոտորակի համարիչն ու հայտարարը, որպեսզի ստացվի նոր հայտարար, կոչվում է լրացուցիչ արտադրիչ:

Վերևի օրինակում 34-ի լրացուցիչ արտադրիչը 3-ն է, իսկ 56-ինը՝ 2-ը:

Այսպիսով՝ կոտորակները ընդհանուր հայտարարի բերելու համար պետք է կատարել հետևյալ քայլերը: 

1. Գտնել տրված կոտորակների հայտարարների որևէ ընդհանուր բազմապատիկ, որն էլ կլինի ընդհանուր հայտարարը:

2. Գտնել յուրաքանչյուր կոտորակի լրացուցիչ արտադրիչը:

3. Յուրաքանչյուր կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բազմապատկել իր լրացուցիչ արտադրիչով:

Օրինակ

 34, 29 և 518 կոտորակները բերենք ընդհանուր հայտարարի:   

Ամենափոքր ընդհանուր հայտարարը 36-ն է: Գտնենք երեք կոտորակների լրացուցիչ արտադրիչները և դրանցով բազմապատկենք կոտորակների համարիչներն ու հայտարարները՝

34=3⋅936=2736, 29=2⋅49⋅4=836 և 518=5⋅218⋅2=1036

4/3 և 1/6 կոտորակները ներկայացրու 18 հայտարարով կոտորակների տեսքով:

4/3=4/18  և  1/6=1/18

Գտիր 1/15 կոտորակը 120 հայտարարի բերելու լրացուցիչ արտադրիչը:  

Պատասխան՝ լրացուցիչ արտադրիչը  1/1800-ն է:

2/5 կոտորակը գրիր 20 հայտարարով կոտորակի տեսքով:

2/5=2/20

Posted in Մաթեմատիկա

Մաթեմատիկա 14․09․2022

Սովորական կոտորակի գաղափարը

depositphotos_35003185-stock-photo-peeled-tangerine-or-mandarin-fruit.jpg

Կեղևահանած մանդարինն ունի 9 բաժին: Յուրաքանչյուր բաժին կազմում է մանդարինի 1/9 մասը:

mandarine.jpg

Անին կերավ երկու բաժին կամ մանդարինի 2/9-ը:

Այս տեսքի՝ 2/9 գրառումը անվանում են սովորական կոտորակ: 2 թիվը, որը գտնվում է կոտորակի գծից վերև, կոչվում է կոտորակի համարիչ, իսկ 9 թիվը, որը գտնվում է կոտորակի գծից ներքև, կոչվում է կոտորակի հայտարար:

Կոտորակի համարիչը գրում են գծից վերև, իսկ հայտարարը՝գծից ներքև:

Կոտորակի հայտարարը՝ 9-ը ցույց է տալիս, թե քանի՞ մասի է բաժանված մանդարինը, իսկ համարիչը՝ 2-ը ցույց է տալիս, թե քանի՞ այդպիսի մաս կամ բաժին է կերել Անին:

Հայտարարը ցույց է տալիս, թե քանի՞ բաժին կա, իսկ համարիչը, թե քանի՞ բաժին է վերցված:

Եթե համարիչն ու հայտարարը հավասար են, ապա կոտորակը հավասար է մեկի (ամբողջ է): Եթե վերցնել մանդարինի բոլոր ինը բաժինները կամ ինը իններորդը, ապա վերցրած կլինենք ամբողջ մանդարինը (մեկ մանդարին):  

9/9=1

Օրինակ

Որոշենք, թե պատկերի ո՞ր մասն է ներկված կանաչ գույնով:

3of5.png

Լուծում: Պատկերը բաժանված է 5 հավասար մասի՝ 5-ը կոտորակի հայտարարն է: Ներկել են 3 մաս՝ 3-ը կոտորակի համարիչն է:

Պատասխան՝ ներկել են պատկերի 3/5 մասը:  

Գրիր սովորական կոտորակի տեսքով՝ մեկ երկրորդ:

Պատասխան՝ 1/2

Տրված է 8/31 կոտորակը: Գտիր կոտորակի տարրերը:

Կոտորակի հայտարարը 31 թիվն է:

Կոտորակի համարիչը 8 թիվն է:

Ճանապարհի երկարությունը 14 կմ է: Մեքենան անցել է այդ ճանապարհի 7 կմ-ը:

Ճանապարհի ո՞ր մասն է անցել մեքենան:

Պատասխան (ստացված կոտորակը մի կրճատիր)՝ մեքենան անցել է ճանապարհի 7/14 -րդ մասը:

Պարզիր, թե շոկոլադի սալիկի ո՞ր մասն է մնացել, եթե սկզբում կար 28 բաժին:

2lodz.png

Պատասխան (ստացված կոտորակը մի՛ կրճատիր)՝ մնացել է շոկոլադի սալիկի – 26/28 րդ մասը:

Որոշիր, թե ո՞ր կոտորակն է համապատասխանում B տառին:

aassAB2.bmp

Պատասխան՝ 9/10

Կոտորակի տեսքով գրիր, թե ցենտների ո՞ր մասն է կազմում 9կգ-ը:

9կգ=9/100ց

Posted in Մայրենի

Մայրենի 14․09․2022

1.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից մեկով:

Նրա ստեղծած զարդանկարը հնագույն արվեստն է հիշեցնում: (Նկարազարդ,զարդանկար)

Ծննդյան օրը փոքրիկին Նկարազարդ մի գիրք նվիրեցին: (Նկարազարդ, զարդանկար)

Հագին նախշազարդ կտորից սովորական զգեստ էր, որ նրան շատ էր սազում: (Զարդանախշ, նախշազարդ)

Տաճարի Զարդանախշու արտացոլված է մեր երկրի բնությունը: (Զարդանախշ,նախշազարդ)

Նրա գրամեքենան ամբողջ ցերեկը չխկչխկում էր: (Մեքենագիր, գրամեքենա)

Ինձ ,գրամեքենաի էջեր տվեց ու խնդրեց, որ անպայման կարդամ: (Մեքենագիր,գրամեքենա)

2. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին Սանր էին դրված:

Թե մազերը սանրել աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է:

Նվերը մի գեղեցիկ Սանր էր:

Նա մի շատ բարի կախարդ էր:

Եթե իրոք Կածարդել աներ, մուկ կդառնայիր:

Եկողն ամենաչար կախարդ էր:

Հավաքվեցին չար ու բարի կախարդներ: (Կախարդել, )

Պատին մի աղջկա նկար էր կախված: (Նկարել, )

Սիրով որ Նկարել աներ, նկարը սիրուն կստացվեր: (, նկար)

Posted in Պատմություն

Պատմություն 13․09․2022

Հարցեր

• Բացատրել «հայրենիք» հասկացությունը։ երկիրը որում ապրում եմ
• Ո՞րն է հայ ժողովրդի հայրենիքը։ Հայաստան,
• Ի՞նչ անվանումներով է հայտնի հայոց հայրենիքը։ Արմենիա, Սոմխետի
• Ի՞նչ ժողովրդներ են ապրում ՀՀ-ում։ հայեր, եզդիներ, ասորիներ
• Նկարագրել Հայկական լեռնաշխարհի տեղն ու դիրքը։ միջագետք
• Ի՞նչ լճեր կան հայկական լեռնաշխարհում, ո՞ր լիճն է գտնվում ՀՀ ներկայիս տարածքում։ Եղե՞լ եք արդյոք այդ լճի ափին։ Ի՞նչ գիտես լճի մասին։ Սևան, Վան, ՈՒրմիա, Հայաստանում է միայն Սևանը, այո, ունի թերակղզի, որի վրա կա եկեղեցի
•  Ի՞նչ լեռներ կան Հայկական լեռնաշխարհում։ Մասիս, Սիս, Արագած, Նեմրութ

Posted in Բնագիտություն, Բնագիտություն

Բնագիտություն 13․09․2022

  1. Բերե՛ք քիմիական ռեակցիայի օրինակներ։ Լուցկու այրում, Երկաթի ժանգոտում;
  2. Լուսասինթեզը համարվու՞մ է քիմիական ռեակցիա։ Այո
  3. Նյութերին ի՞նչ կարևոր պայման է պետք միմյամց հետ փոխազդելու համար։ Հպում, ջերմաստիճան, հոսանք, ճնշում
Posted in Մայրենի

Մայրենի 13․09․2022

Մի անգամ մկները ժողով արեցին, որպեսզի հորինեն մի պլան, որը նրանց կազատի իրենց թշնամուց՝ կատվից։ Նրանք որոշեցին գտնել մի ճանապարհ որը նրանց կտեղեկացնի կատվի գալու մասին։ Որպեսզի նրանք ունենան ժամանակ փախնելու համար։ Իսկապես, ինչ-որ բան պետք է արվեր, նրանք ապրում էին անփոփոխ վախի մեջ նրա ճանկերից և չէին համարձակվում դուրս գալ իրենց բներից գիշեր-ցերեկ։ Շատ նախագծեր քննարկվեցին բայց ոչ մեկը բավական լավը չէր վերջապես մի երիտասարդ մուկ վերկացավ և ասաց․

-Ես ունեմ պլան, որը թվում է շատ հասարակ, բայց այն կլինի հաջող։ Այն ամենը ինչ մենք պետք է անենք, դա կախել զանգակ կատվի վզից։ Երբ մենք լսենք զանգի ձայնը, մենք կիմանանք որ մեր թշնամին է գալիս։

Բոլոր մկները շատ զարմացած էին, որ երբեևէ չեն մտածել դրա մասին։ Բայց մինչ նրանց ապագայի վրա որախանալը, մի ծեր մուկ վերկացավ և ասաց․

-Ես կասեմ որ երիտասար մկան պլանը շատ լավն էր։ Բայց թույլ տվեք մի հարց տամ․ Ո՞վ է կախելու զանգը կատվից։

Մի բան է ասել, որ ինչ-որ բան պետք է անել, բայս բոլորովին այլ բան է դա անել։

Posted in Մայրենի

Թե ինչ է լինում, երբ փորձում են գոհացնել որոշ մարդկանց

Տարիներ առաջ մի կույր էր ապրում: Բոլորը նրան ամեն ինչի լավագույնն էին տալիս, թե’ ուտելիքի, թե’ հագուստի և թե’ ամենալավ անկողինն ու սպիտակեղենը: Սակայն նա միշտ դժգոհ էր և գիշեր-ցերեկ բողոքում էր, որ իրեն վատ են վերաբերվում: Բոլորը ջուր էին խմում, իսկ կույրին կաթ էին տալիս, իրենք մի բաժակ բրինձ էին ուտում ու նրան՝ երեքը տալիս, կես բոքոն էին ուտում, նրան ՝ երկուսը տալիս, սակայն նա դարձյալ դժգոհ էր: մի օր էլ, խիստ զայրացած և հուսահատ, գառ են մորթում, խորովում, սկուտեղի վրա դնում ու մատուցում են կույրին: Նա հոտոտում է, փորձում է շոշափելով որոշել գառնուկի չափսերը, ապա սկսում է ուտել: Սակայն առաջին պատառը դեռ կուլ չտված, չի դիմանում և ասում է.

– Եթե սա իմ բաժինն է, բա ձե՞րը որքան կլինի:

1. Ընթերցի՛ր առակը և մեկնաբանի՛ր:

Կույրը չիմանալով, որ մարդիկ իրեց ավելի քիչ էին վերցնում քան տալիս էին կույրին կույրը չիմանալով դա միշտ դժգոհոեր;

2. Վնագրից օգտվելով բնութագրի՛ր առակի գլխավոր հերոսին:

Դժգոհություն;

3. Առակի ասելիքը բնորոշող առած-ասացվածքներ գտի՛ր:

Եթե սա իմ բաժինն է, բա ձե՞րը որքան կլինի:

Բոլորը ջուր էին խմում, իսկ կույրին կաթ էին տալիս;

իրենք մի բաժակ բրինձ էին ուտում ու նրան՝ երեքը տալիս, կես բոքոն էին ուտում, նրան ՝ երկուսը տալիս;