Author: gohareganyan

1. Քանի՞ հնչյու և քանի՞ տառ կա տրված բառերում։
   Եղևնի-5 տառ 6 հնչյուն

Վերարկու-7 տառ 7 հնչյուն

Ժամացույց-8 տառ 8 հնչյուն

Տերևաթափ-7 տառ 8 հնչյուն

Անձրևանոց-9 տառ 10 հնչյուն

Ելևէջ-5 տառ 6 հնչյուն

խրճիթ-5 տառ 5 հնչյուն

կսմթել-6 տառ 6 հնչյուն

լուսնկա-6 տառ 7 հնչյուն

2.Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները։

Պերճ-շքեղ

Լռելյայն-լուռ

Սաղարթ-տերև

Զեփյուռ-քամի

Խրթին-բարդ

Զվարթ-ուրախ

3. Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները։

տհաս-հասած

գոհունակ-դժգոհ

ստահակ-թշվառ

տգետ-գիտուն

շատախոս-քչախոս

հարուստ-ախքատ

 4. Դարձվածքների իմաստն արտահայտի՛ր մեկ բառով:

Ա. Լուն ուղտ դարձնել-

Բ. Շունչ տալ-

Գ. Սիրտ անել-

Դ. Լույս սփռել-

Ե․ Առյուծ կտրել-խիզախանալ

5.. Բացատրի՛ր նույնանունները (համանուններ)։

Սեր-կաթի սեր

Բութ-դու բութ էս

Գլուխ-ով՞ էր ձեր գլուխը

Ափ-ձեռքի ափ,

Ակ-անիվ, մատանու քարը

5. Լրացրո՛ւ բաց թողնված ձայնավորները՝ է կամ ե։

եկրան, էակ, երաժիշտ, էներգիա, եզր, եղջյուր, Ելևէջ, երշիկ, էջ, երջանիկ, էջանիշ, անեանալ։

6. Առանձին սյունակներով դուրս գրի՛ր նախածանց, վերջածանց, ինչպես նաև թե՛ նախածանց, թե՛ վերջածանց ունեցող բառերը։
Անհայտ, խնձորենի, անմտություն, հակաթույն, մթերային, տգեղ,
վերահաշվում, անհոգաբար, կաղնուտ, անհավատալի, միլիոնավոր, չկամ,
սրբություն, գերադաս, կղզյակ,
հայրական,  անհարմար, ապաշնորհ, դժգոհություն, լսարան, համատեղություն, ծիծաղելի, անթիվ, մորթեղեն։

Նախածանց-Անհայտ, անմտություն, տգեղ, վերահաշվում, անհոգաբար, գերադաս, անհարմար, ապաշնորհ, անթիվ,
Վերջածանց-խնձորենի, անմտություն, հակաթույն, մթերային, կաղնուտ, միլիոնավոր, չկամ, սրբություն, կղզյակ, հայրական, դժգոհություն, լսարան, համատեղություն, ծիծաղելի, մորթեղեն

7. Յուրաքանչյուր տառի դիմաց գրի՛ր նրա գրաբարյան համարժեք անվանումը։

Ա-Այբ

Թ-Թո

Ե-Եչ

Ի-Ինի

Լ-Լյուն

Ն-Նու

Տ-Տյուն

Ց-Ցո

Ու-Ու

Փ-Փյուր

От деревни до ближнего леса дорога шла через широкое поле. Идёшь по нему в летний день – солнце печёт, жара. Но как раз на половине пути, у самой дороги, росла берёза…
Кто бы из леса в деревню или обратно ни шёл, обязательно сядет и отдохнёт в прохладной тени под старым деревом. Кругом всё поле даже блестит от солнца, а под густой берёзой всегда прохладно. Над головой зелёные листья шумят, будто зовут присесть и передохнуть немножко. Вот и прозвали эту берёзу „Передышкой”.
Ранней весной, только пригреет солнце, а Передышка уже зазеленела, стоит среди поля нарядная, усыпанная молодыми листочками. А осенью Передышка становится вся жёлтая. Подует ветер, и полетят с дерева золотые листья. Целые стаи перелётных птиц садились передохнуть на берёзу. Но вот однажды осенью собрали ребята в лесу сухие ветки и возвращались домой. Дошли они до берёзки и присели отдохнуть. Посидели немного, а потом кто-то из них предложил:
– Давайте костёр разожжём, погреемся и картошку испечём.
Сказано – сделано. Наломали сухих веток, стали их зажигать, а они не горят. Ветром огонь задувает.
– Постойте! – кричит один из мальчиков. – Тащите-ка ветки к берёзе. Она наш костёр от ветра закроет.

С тех пор стали ребята между корнями берёзы костёр разводить, картошку печь. Огонь разжигать было очень удобно: надерут коры с той же берёзы, она хорошо горит, в один миг костёр разгорается. Всю кору внизу с дерева ободрали. А между корнями получилась
большая чёрная дыра – настоящая печь.

печь (испечь) картошку – կարտոֆիլ խորովել                         кора – կեղև
зажигать (зажечь) костёр – խարույկ վառել

Ответьте на вопросы.
1. Почему под старой берёзой часто садились отдыхать люди? Потаму что как раз на половине пути, у самой дороги, росла берёза 2. Как выглядела берёза весной и осенью? С оранжовоми жолтами листями. Почему разводить костёр под деревом было очень удобно? Потаму что ветер не затушил огонь 4. Как вы думаете, можно ли разводить огонь под деревом? Нет нельзя 5. Что бы вы сказали ребятам, которые разжигают костёр между корнями дерева? зачем вы ражигаете костер дерево же может згареть и может презайти лесной пожар и болше не будет не дерева не леса.

77. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական  բառով:

Օրինակ՝

սրտի ձև ունեցող — սրտաձև:

Մոր քույրը-մորաքույր
դարպասը պահող-դարպասապահ
ժամանակը ցույց տվող-ժամացույց
ջրի աման-ջրաման
գաղտնիք պահող-գաղտնապահ
նավ վարող-նավավար
ծաղկի թերթիկ-ծաղկաթերթ
արագ վազող-արագավազ
ամենից մեծամաենամեծ
պոչ չունեցող-անպոչ
անուշ համ ունեցողանուշահամ
քարով շինվածքարաշեն
կին բժիշկ-բուժքույր
բալի ծառ-բալենի

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող — բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող-բարեսիրտ
խիղճ չունեցող-անխիխճ
բարձր ձայնով-բարձրաձայն
միշտ ժպտուն-ժպտելերես
գանձը պահելու տեղ-գանձարան
կապույտ աչքերով-կապուտաչյա
արքայի որդի-արքայազմ
հույների երկիր-Հունաստան
փոքր էշ-իշուկ
ծաղիկներով զարդարված-ծաղկազարդ
քաղաքում ապրող-քաղաքացի
հայերի երկիր-Հայաստան

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող-Ավետաբեր
արագ ընթացող-արագընթաց
բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ-բաժակաճառ
վեպ գրող-վիպասան
բառարան գրող-թարքմանիչ
արտասահմանում ապրող մարդ-արտասահմանցի
բույսերի մասին գիտություն-բնագիտություն

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան — գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան — պահ + արան:

Դուռ — չի բաժանվում:

Հականիշ-Հակ(Հակառակ)+ա+նիշ
բանջարանոց-բանջար(բանջարեղեն)+ա+նոց
աշակերտ-աշ+ա+կերտել
աշակերտական-աշ+ա+կերտ(կերտել)+ական
տարրական-տարր+ական
զլխավոր-գլխ(գլուխ)+ա+վոր
կարմիր-Չի բաժամվում
դաշտամուկ-դաշտ+ա+մուկ
հյուր-Չի բաժանվում
հարստություն-հարուստ+ություն
կերառատ-կեր+առատ
վտանգ-Չի բաժանվում

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի- բոլորը պարզ բառեր էն:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար-բարդ հոդակապավոր և ածանցավոր:

1. Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը՝

3264·18

						3	2	6	4
								1	8
					2	9	1	1	2
					3	2	6	4
					6	1	7	5	2

15024·29

					1	5	0	2	4
								2	9
				1	3	5	2	1	6
				3	0	0	4	8
				4	3	5	6	9	6

32689·128

					3	2	6	8	9
							1	2	8
				2	6	0	8	1	3
				6	5	3	7	8
			3	2	6	8	9
			4	1	8	3	4	9	3

6234·108

						6	2	3	4
							1	0	8
					4	9	8	7	2
					0	0	0	0
				6	2	3	4
				6	7	3	2	7	2

3089·209

						3	0	8	9
							2	0	9
					2	7	8	1	1
					0	0	0	0
				6	1	7	8
				6	4	5	6	1	1

2508·230

						2	5	0	8
							2	3	0
						0	0	0	0
					7	5	2	4
				5	0	1	6
				5	7	6	8	4	0

2516·1234

					2	5	1	6
					1	2	3	4
				1	0	0	6	4
				7	5	4	8
			5	0	3	2
		2	5	1	6
		3	1	0	4	7	4	4

1865·1023

						1	8	6	5
						1	0	2	3
						5	5	9	5
					4	7	3	0
				0	0	0	0
			1	8	6	5
			1	9	1	7	8	9	5

16985·1024

					1	6	9	8	5
						1	0	2	4
					6	7	9	4	0
				3	3	9	7	0
			0	0	0	0	0
				4	0	7	6	4	0

28965·1005

					2	8	9	6	5
						1	0	0	5
				1	4	4	8	2	5
				0	0	0	0	0
			0	0	0	0	0
		2	8	9	6	5
		2	9	1	0	9	8	2	5

1. Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը՝

326‧12

						3	2	6
							1	2
						6	5	2
					3	2	6
					3	9	1	2

466·24

						4	6	6
							2	4
					1	0	6	4
					9	3	2
				1	0	3	8	4

865·531

							8	6	5
							5	3	1
				+			8	6	5
					2	5	9	5
				4	3	2	5
				4	6	8	8	1	5

205·510

							2	0	5
							5	1	0
							0	0	0
						2	0	5
				1	0	2	5
				1	0	4	5	5	0

4267‧142

					4	2	6	7
						1	4	2
				8	5	3	3	4
			1	7	0	6	8
			4	2	6	7
			6	8	2	7	1	4

428·204

							4	2	8
							2	0	4
						1	7	1	2
						0	0	0
					8	5	6
					8	7	3	1	2

452·420

							4	5	2
							4	0	2
							9	0	4
						0	0	0
				1	7	0	8
				1	7	1	7	0	4

2056‧25

						2	0	5	6
								2	5
					1	0	2	8	0
					4	1	1	2
					5	1	4	0	0

5612‧532

						5	6	1	2
							5	3	2
					1	1	2	2	4
				1	6	8	3	6
			1	3	0	6	0
			1	4	8	5	6	8	4

6024‧62

						6	0	2	4
								6	2
					1	2	0	4	8
				3	6	1	4	4
				3	7	3	4	8	8

1561‧204

						1	5	6	1
							2	0	4
						6	2	4	4
					0	0	0	0
				3	1	2	2
				3	1	8	4	4	4

Թագավորի խորհրդատուն գալիս է նրա մոտ, ասում.

— Թագավորն ապրած կենա, մեր քաղաքում մի խաբեբա է հայտնվել, որը բլբլացնելով ազնիվ մարդկանցից փող է կորզում։

— Ո՞նց թե,— զարմացած հարցնում է թագավորը։

— Մենք էլ դրանից գլուխ չենք հանում։ Այդ մարդը աչքերը խորհրդավոր հառում է վրադ ու բլբլացնում։ Հետո, մինչև գլխի ես ընկնում, տեսնում ես քսակդ առել, չքացել է։ Մի անգամ նույնիսկ քաղաքի ամենախորամանկ մարդուն քթից բռնած ման ածեց։

— Խելքին մոտ բաներ չես խոսում,— ասում է թագավորը։

— էն Աստված, ճիշտ եմ ասում։

— Դե լավ, գնա էդ մարդուն բեր, տեսնենք ինձ ոնց է խաբում։ Եթե նրան չհաջողվի այդ բանն անել, զգուշացնում եմ՝ գլուխդ ուսերիդ չի մնա։

Եվ խորհրդատուն գնում է բլբլացող խաբեբայի մոտ ու ասում.

— Մեր թագավորը քեզ իր պալատն է կանչում, որ իրեն խաբես։ Լավ կլինի, ինչքան հունար ունես բանեցնես։

— Ե՞ս… Խաբե՞մ թագավորին… Չէ, Աստված ինձ թույլ չի տա որ էդ բանն անեմ։

— Եթե քեզ չհաջողվի մեր թագավորին խաբել, երկուսիս էլ կգլխատեն,— բացատրում է խորհրդատուն։

— Դե լավ, ինչ արած, որ ասում ես, ասում ես…— համաձայնում է խաբեբան։

Եվ խորհրդատուն նրան տանում է թագավորի մոտ։

Թագավորն ասում է.

— Ինձ ասել են, որ դու խաբել ես մեր քաղաքի ամենախելացի մարդկանց ու նրանցից  փող կորզել։ Ես շատ եմ հպարտանում իմ խելքով և ուզում եմ ինձ էլ խաբես։ Հապա, փորձիր։

— Թագավորն ապրած կենա, խաբելը կխաբեմ, բայց վախենամ չկարողանամ, որովհետև բոլոր գործիքներս գրավ են դրված։ Իսկ առանց գործիքների… նույնիսկ ամենամիամիտ գյուղացուն չեմ կարող խաբել։

— Որ այդպես է, գնա գործիքներդ բեր,— հրամայում է թագավորը։

— Բայց ես փող չունեմ,— ասում է խաբեբան։

— Իսկ ինչքա՞ն է պետք, որ գործիքներդ ետ բերես։

— Երկու հարյուր ոսկի,— ասում է խաբեբան։

— Խորհրդական,— հրամայում է թագավորը,— այդ երիտասարդին երկու հարյուր ոսկի տուր, թող գնա իր գործիքները բերի, տեսնենք ո՞նց է ինձ խաբում։

Եվ խորհրդականը խաբեբային երկու հարյուր ոսկի է տալիս։ Վերջինս իրեն յուրահատուկ ծեսերով գլուխ է տալիս ու դուրս գնում՝ խոստանալով երկու ժամից հետո վերադառնալ։ Իսկ թագավորը հարմարավետ տեղավորվելով գահին սպասում է։ Շատ ժամանակ անց խորհրդատուն վախվորած ժպտում է.

— Ինչո՞ւ ես ժպտում,— հարցնում է թագավորը։

— Թագավորն ապրած կենա, եթե որոշել եք այդ խաբեբային սպասել… Ոնց ասեմ՝ մինչև ձեր երեխաներն էլ լույս աշխարհ գան, նրանց թոռներն ու ծոռներն էլ, այդ խաբեբան չի վերադառնա։ Չէ՞ որ նա արդեն խաբել է Ձեզ, ով աշխարհի ամենաիմաստուն արքա։

Այդ խաբեբայի գործիքը հենց նրա բլբլացող լեզուն է։

Առաջադրանքներ

Տեքստից դո՛ւրս գրիր գրությամբ և արտասանությամբ տարբերվող բառերը։
խաբեբա-խափեբա
Թագավոր-Թաքավոր
գլուխդ-գլուխտ
ոսկի-վոսկի

Գրի՛ր ընդգծված բառերի հոմանիշները։
խաբեբա-ստախոս
 չքացել է-անհետացել է
 ճիշտ-ճշմարիտ
 բանեցնես– գործածես, կիրառես
փող-դրամ
 վերադառնալ-հետ գալ
վախվորած- վախեցած

Տեքստից դո՛ւրս գրիր դարձվածքները և փորձի՛ր բացատրել։
գլուխ չենք հանում- չենք հասկանում
քթից բռնած ման ածեց-անընդհատ խաբել, հարցին լուծում չտալ
Խելքին մոտ բաներ չես խոսում- ճխտին մոտ բան չես խոսում

Բնութագրի՛ր խաբեբային։
Խելացի, հմուտ, խորամանկ, լավ կարողանում էր մարդկանց պտտացնել, իր ուզածին հասնել։

Փորձի՛ր արդարացնել խաբեբային։
Նա որոշեց, որ թագավորը իրեն կպատժի և նա պիտի խաբի թագավորիին, որ իր կյանքը փրկել։

Խորհո՛ւրդ տուր թագավորին։
Թագավորն խորհուրդ եմ տալիս, որ անծանոթ մարդկանց չվստահի և չհավատա։

Համո Սահյան    Անտառում ամպի ծվեններ կային, Կապույտ մշուշներ կային անտառում, Օրոր էր ասում աշունն անտառին, Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում։ Շշուկներ կային անտառում այնքան, Եվ խոնա՜վ-խոնավ բուրմունքներ կային, Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան Ու հետքե՜ր, հետքե՜ր, հետքեր մարդկային։ Եղյամն էր սունկի գլուխն արծաթում, Մրսում էր կարծես վայրի նշենին, Հանգստանում էր հողմը բացատում՝ Ականջն ամպրոպի ազդանշանին։ Եղնիկի հորթը՝ մամուռը դնչին, Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա, Եվ որսկանը թաց խոտերի միջին Կորած հետքերն էր որոնում նրա։ Փայտահատը հին երգն էր կրկնում Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին, Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։ Անտառապահի տնակի առաջ Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում, Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում… Անտառում խորին խորհուրդներ կային, Եվ արձագանքնե՜ր կային անտառում, Օրո՜ր էր ասում աշունն անտառին, Սակայն անտառի քունը չէր տանում…

Առաջադրանքներ

1. Ուշադիր կարդա՛ բանաստեղծությունը, դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր :

կածան-նեղ ճանապարհ
եղյամ-ջրի կաթիլները խոտի տևների վրա

2. Առանձնացրու՛ փոխաբերությունները և վերլուծի՛ր:
Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում-արդեն աշուն էր ատառում բայց ոչ
դեռ բոլոր տևները չեին թափվել։

Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան-ծառի ստվերները ընկնում էին նեղ ճանապարի վրա։

Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում-խարուկն իր խաղաղ ծուխն էր շարժում։

3. Ընդգծի՛ր դարձվածքները և բացատրի՛ր:
ականջ դնել-լսել
հին երգը-հին արածը նորից կրկնել

4.Բանաստեղծությունից առանձնացրո՛ւ նկարագրությունները:
Կապույտ մշուշ
հետքեր մարդկային
խոնավ բուրմունք

5. Նկարագրի՛ր աշնանային անտառը:
ամբողջ ատառում ծառեռրը գույնզգույն էին։,

6. Ինչի՞ մասին էին սիրով զրուցում սոճին ու եղևնին: Երկխոսության տեսքով գրի՛ր նրանց զրույցը:
Սոճին անհանգստանում էր որ բոլոր ծառեր գունվորվել էին և գեղեցկացել են իսկ եղևնին հանգստացնում էր սոճին որ հենց որ ամանորը գա իրենել կ զարթար

7. Ձայնագրի՛ր բանաստեղծության ընթերցումդ և հրապարակի՛ր բլոգումդ։ Ընթերցմանդ կարող ես կցել քո կողմից արված համապատասխանող աշնանային ֆոտոշար։

53.Կետերի փոխարեն գրի´ր  տրված հոմանիշներից մեկը (ամենահարմարը):

Մեկ էլ, թթի կարմիր շիրան պռոշներին, ներս ընկավ պուճուր տղան՝ շոգից կարմրած այտերով (թշերով, այտերով):
Հյուրը քթի տակ բարի քմծիծաղում (հռհռում, քմծիծաղում, ծիծաղում, ժպտում) էր երեխայի շատախոսության վրա:
Առաջ բերեցին նրա ազնվատոհմ (ազնվատոհմ, վեհազգի, զտարյուն) նժույգը:
Լքված նավը կամաց-կամաց սուզվում (սուզվում, իջնում, խորտակվում, ընկղմվում) էր:
Նրա բոլոր հույսերը սուզվում (սուզվում, խորտակվում,ընկղմվում) էին:

56.Բառերը գույգ- զույգ խմբավորի´ր  ըստ օրինակի: Եթե մոտ, նման իմաստ ունեցող բառերը հոմանիշներ են, ինչպե՞ս կկոչվեն հակառակ իմաստ ունեցողները:

Օրինակ`

բարձր — ցածր,

 տալ — վերցնել:

Միշտ-եբեք, անարատ-արատավոր ոչնչացնել-ստեղծել, արատավոր-անարատ, բացահայտ-գաղտնի, թույլ-ամուր, վերջին-առաջին, համաձայնել-մերժել, հանգստանալ-աշխատել, գտնել-կորցնել, երբեք-միշտ, հավաքել-ոչնչացնել, աջ-ձախ, արթուն-քնած, քնած-արթուն, հրաժարվել-ընդունել, առաջին-վերջին, գաղտնի-բացահայտ, ամուր-թույլ, աշխատել-հանգստանալ, ընդունել-հրաժարվել, կորցնել-գտնել, ստեղծել-ոչնչացնել, վատնել-ծախսել, մերժել-համաձայնել, ձախ-աջ:

57.Տրված բառերի հականիշները գրի´ր:

Սիրուն-տգեղ, լավ-վատ, մեծ-փոքր, ներքև-վերև, ուշադիր-անուշադիր, բարեկամ-անծանոթ, աղքատ-հարուստ, կուշտ-անկուշտ, դիտավորյալ-պատահաբար, հիշել-մոռանալ, վառել-հանքցնել, դրական-անգրագետ, հրաժեշտ տալ-համաձայնություն տալ, հյուսել-անհույս, թույլատրել-արգելել, ընկնել-բարցրանալ, գումարել-հանել, թափթփել-հավաքել, պապանձվել-աղմկել, գիշեր-ցերեկ, ելք-մոտք, ավարտել-սկսել, օգնել-խանգարել, արագացնել-դանդաղացնել:

59. Առածներն ընդգծված բառերի հականիշներով լրացրո´ւ:

Անպտուղ ծառը կկտրեն, պտղատու ծառին քար կգցեն:

Բարին որ չլիներ, չարը աշխարհը կքանդեր:

Դևին դժոխքը ցույց չտաս, դրախտի ճանապարհը չի իմանա:

Թացն էլ չորի հետ վառվում է:

Կաթի հետ մտածը հոգու հետ դուրս:

Հագուստի նորն է լավ, ընկերոջ հինը:

Մինչև չգա վերջինը, չի հիշվի առաջինը: