Category: Մայրենի

1.Հատվածից դուրս գրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը, բացատրի՛ր, կազմի՛ր նախադասություններ։
մինուճար-Ծնողների միակ զավակը հանդիսացող:
սովդաքարի-Վաճառական
ռոճիկի-Աշխատանքի՝ ծառայության համար վճարվող դրամական վարձատրություն, ինչպես և դրա չափը:
եղելությունը-իրադարձություն:

2.Համառոտ ներկայացրու հեղինակի ասելիքը, ի՞նչ սովորեցրեց քեզ այն:
Ինձ սովորեցրեց որ չպետք է լինել ագահ:

Վաչճառականի խիղճը

 Եղեգնուհի պատմվացքը

1.Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր։
մինուճար-Ծնողների միակ զավակը հանդիսացող:
աչքադրել-Հավանած
չոլեչոլ-Չոլեչոլ գցել
չբանեցրած-
սաթ-Երրորդական շրջանի բույսերի քարացած դեղնագույն (կամ սև) խեժ:
մշտադալար-Միշտ դալար՝ կանաչ
մշտաբեր-Միշտ բերող՝ պտղաբերող

2․Ստեղծագործությունը մասերի բաժանի՛ր և վերնագրի՛ր։
1 մաս-Աղջիկ որը չունի ոչ հայր ոչ մայր:
2 մաս-Բոշա աղջիկ:
3 մաս-Հրաշալի ձուկ:
4 մաս-Չքնաղ ծառ:
5 մաս-Եղեգնուհին և բոշան:

3․Թվարկի՛ր ստեղծագործության հերոսներին և բնութագրի՛ր։
Եղեգնուհի-մի չնկաղ աղջիկ որ չունի ուչ հայր ոչ մայր:
Թագավոր-միամիտ:
Թագավորի որդի:
Բոշա աղջիկ-սուտասան:
Պառավ-մի աղքատ:

4.Ի՞նչ սովորեցրեց քեզ այս պատմությունը:
Պատմությունը ինձ սովորեցրեց որ չպետք է սուտ ասել քանի որ միշտ սութը բայցահայտվում է:

1. Ի՞նչ ես հասկանում «սիրտը նվիրել» ասելով:
2. Նվիրվել ինչ-որ մեկին:
3. Դու ո՞ւմ կնվիրեիր քո սիրտը և ինչո՞ւ:
4. Կնվիրեի մայրիկիս քանի վոր շատեմ սիրում իրան:
5. Քեզ դո՞ւր եկավ այս պատմությունը, ինչո՞ւ:
6. Այո:
7. Ստեղծագործական աշխատանք` գրել շարադրություն «Իմ սիրտը» վերնագրով, աշխատանքը տեղադրել բլոգում, ձևավորել համապատասխան նկարով:

Առաջադրանքներ՝

1.Հատվածից դուրս գրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
թյուրիմացություններ-Սխալ
տուրուդմբոցներ-կռիվ
հեքիմն-Տգետ բժիշկ
ոեքիմին-

2.Առանձնացրո՛ւ քեզ առավել դուր եկած հատվածը և հիմնավորի՛ր։

— Ահա է՛ս էր ձեր ճակատագիրը։ Դուք պետք է ամուսիններ դառնայիք ու սիրով կապվեիք։ Այժմ ժամանակ է, որ ես հեռանամ…

— Չէ… ինչո՞ւ… ինչո՞ւ…— կանչում է թագավորը։

Բայց չնայելով թագավորի կանչելուն, խորհրդականը դառնում է մի պստլիկ կայտառ թզուկ, թռչում ընկնում է ոսկու դեզի մեջն ու անհետանում։

Բանից դուրս է գալիս, որ նա էլ կախարդների օգնականն է եղել։

Ուրախ ու գոհ Որոտ Թագավորն ու գեղեցիկ աղջիկը մեծ հարսանիք են սարքում, ամուսնանում են իրար հետ։ Թագավորը ներում է իր նախարարներին ու վերադարձնում է իրենց նախկին պաշտոնները։

Ամենքն էլ ուրախանում են, մանավանդ էլ խլանալու վտանգ չկար։ Թեև մարդիկ շշնջում էին.

— Մի՛ վախենաք, նրանք միշտ էլ խուլ կմնան։ Կապրենք, կտեսնենք։

3.Ներկայացրո՛ւ հեքիաթի ասելիքը։
Պետք է չթաքցնել ճշմարտությունը:

Արջն ու տղաները

Երկու ընկեր ճանապարհ էին գնում, մեկ էլ հանկարծ դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկն անմիջապես ծառը բարձրացավ ու թաքնվեց, մյուսը չհասցրեց փախչել, ընկավ գետնին ու մեռած ձևացավ։ Երբ արջը դունչը մոտեցրեց նրան և հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, որովհետև լսել էր, որ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։

Երբ արջը հեռացավ, ընկերն իջավ ծառից ու հարցրեց, թե արջն ի՞նչ շշնջաց նրա ականջին: Նա պատասխանեց.

-Արջն ասաց՝ սրանից հետո ճամփա մի՛ գնա այնպիսի ընկերոջ հետ, որը փորձանքի մեջ քեզ լքում է։

Առաջադրանք`

1.Ո՞րն է առակի ասելիքը:

2. Ի°նչ է ընկերությունը քեզ համար։

3. Խուրհուըդ տո’ւր արջին։

2.Նախադասություններն այնպես դասավորի’ր, որ պատմություն ստացվի:

1. Բայց գիտե՞ք, որ բույսն էլ կարող է միջատ ուտել։
2. Նրա տերևները մազմզուկներով են պատված։
3. Բռնելուց հետո ասես կուլ է տալիս նրան։
4. Գիտենք, որ միջատները տերև են ուտում։
5. Մի փոքրիկ, կարմրավուն բույս կա՝ ցողիկը։
6. Ահա այդպես է բույսը միջատ ուտում։
7. Տերևների ծայրին փայլում է փոքրիկ, թարմ մի կաթիլ:
8. Դա կպչուն նյութ է, որը բռնում է իր վրա նստած միջատին:

Գիտենք, որ միջատները տերև են ուտում։ Բայց գիտե՞ք, որ բույսն էլ կարող է միջատ ուտել։ Մի փոքրիկ, կարմրավուն բույս կա՝ ցողիկը։ Նրա տերևները մազմզուկներով են պատված։ Տերևների ծայրին փայլում է փոքրիկ, թարմ մի կաթիլ: Դա կպչուն նյութ է, որը բռնում է իր վրա նստած միջատին: Բռնելուց հետո ասես կուլ է տալիս նրան։ Ահա այդպես է բույսը միջատ ուտում։

38. Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ժխտական նախածանց ունեն:
Անարվեստ, անդեմ, անդուռ, անիվ, անսիրտ, անահ, անուշ, անմահ, անուն, դժոխք, դժգոհ, դժբախտ, դժնի, դժկամ, ապագա, ապարդյուն, ապերախտ, ապուր, ապաշնորհ, ապուշ, ապտակ, տարիտկար, տհաճ, տպել, տգեղ, տխուր, չամիչ, չտես, չկամ, չարիք:

39. Գործողության անունը դարձրո՛ւ այդ գործողության հետ կապված առարկայի անուն: Գրի՛ր 
գործածված ածանցները:
Օրինակ՝ քերել-քերիչ

Գրել-գրիչ

կապել-կապիչ

քամել-քամիչ

թակել-թակող

ըմպել-ըմպելիք

բացել-բացիչ

գործել-գործիչ

խաղալ-խաղալիք

ուտել-ուտելիք

խմել-խմիչք

հագնել-հագնոնղ

ձգել-ձգող

փակել-փակող 

խթանել-խենթանել

փաթաթել-փաթաթիչ

ճոճել-ճոճորան

գանձել-գանձարան

զսպել-զսպանակ

ջնջել-ջնջիչ

ծածկել-ծակող

կապել-կապիչ

օրորել-օրորոց:

40.Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Անսահման հզորություն ու անսանձ-սանզ չունեցող գոռոզություն ուներ Թեմուրը:Միջնադարի-միջին դարերին ոչ մի քաղաք չէր կարող համեմատվել նրա նոր մայրաքաղաքի-Պետության գլխավոր քաղաքի հետ: Ճարտարապետի ձին մի օր կորել էր այդ քաղաքի ամենամեծ-ամենից մեծ պարտեզում և մեկամսյա-մեկ ամիս որոնումներից հետո հազիվ գտնվել: Թեմուրն իր մայրաքաղաքի՝ Սամարղանդի շրջակայքի-շրջկակա տրածությունի գյուղերն անվանել էր Բաղդադ,Կահիրե,Դամասկոս, որ աշխարհի մեծագույն-մեծ քաղաքները որպես աննշան գյուղեր տեսներ:

41. Տրված հարադրությունների իմաստներն արտահայտի՛ր այլ բառերով: Կանգ առնել-կանգնել, մուր գալ-մուրանալ, շուռ գալ-շռջվել, ցույց տալ-ցուոցադրել:

42. Աչք և գլուխ բառերով կազմի՛ր հնարավորին չափ շատ  դարձվածքներ:

43. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր բաղադրյալ բառերով:
 Մինչև հիմա կարծում էին, աշխարհում ամենից բարձր-աենաբարձր ծառը Ամերիկայում աճող սեկվոյան է, նրա բարձրությունը երբեմն հարյուր մետրից էլ է անցնում: Բայց
վերջերս Աֆրիկայում գտան հարյուր ութսունինը մետր բարձրություն ունեցող-բրաձրություն շմի բաոբաբ’ սեկվոյայից մոտ երկու անգամ-երկանգամ բարձր: Նրա բնի տրամագիծը 43,5 մետր է. կտրվածքի վրա ազատ կերպով-ազատակերպ կարող է տեղավորվել մեր ժամանակների-հիմա մի շենք:

1. Ավելացրու բառեր, որոնք պատասխանեն ինչպիսի՞ հարցին:

Երկար ճանապարհ

գեղեցիկ ձուկ

լավ նավաստի

հետաքրքրի արկած

2. Մեկ բառով գրիր՝

արծաթով պատված- արծաթապատված
կարճ հասակ ունեցող- կարճահասակ
կանգ առնել- կանգնել
միտք անել- մտատել
արծաթով պատված- արծաթապատված

3.Շարունակիր ասացվածքները՝

Ով ինչ անի, իրեն կանի:

Ինչ որ ցանես, անյել կհնձես:

Թրի կտրածը կլավանա, լեզվի կտրածը չի լավանա:

 4.Ինքդ բացատրիր հետևյալ բառերը՝

Քարաշեն-քարով շինված տուն, շենք և այլն
անուշա համ- անուշ համ ունեցող
ծաղկազարդ-ծաղիկ զարդ
անտուն-մարդ առանց տուն

5.Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները:

լույս-մութ
խելացի-անխելք
խոսել-լռել
բարի-չար
ամեն ինչ-ոչմի բան
օգուտ-անօգուտ

6.Տեքստում ինչպե՞ս է նկարագրված մեծ ձուկը:
ձուկը այնքան մեծեր որ նրա պոչը չեր երևում:

7.Ինչո՞ւ նավը հայտնվեց ձկան փորի մեջ՝

ա) Նավաստիները չէին նկատել ձկանը:

բ) Ձուկը սոված էր և կուլ տվեց նավը:

գ) Ձուկը ջուր խմեց, ջրի հետ նավն էլ հայտնվեց փորի մեջ:

դ) Պատճառը նշված չէ:

 8.Ի՞նչ առաջարկ արեց հեղինակը ձկան փորում վաղուց գտնվողներին, որ կարողանան դուրս գալ ձկան փորից:
Հեղինակը առաջարկեց հետևյալ տարբերակը: Երկու ամենաբարձր կայմերը իրար կապեն և հենց որ ձուկը բերանը բաց անի, դեմ տան ծնոտներին։ Այն ժամանակ ձկան բերանը բաց կմնա, և նրաք հեշտությամբ դուրս կգանյն։

 9.Նավաստիներն ինչո՞ւ կայմերը թողեցին ձկան բերանում:
Նավաստիները կայմերը թողեցին ծկան բերանում որ նա նորից ինչվոր նավի կոլ չտար:

32. Տրված բաղադրյալ բառերի իմաստներն արտահայտի՛ր բառակապակցություններով:

Մատ-նա-չափ

կիսա-գունդ

ան-հարթ

ան-տեսանելի

ինքն-ա-շարժ

սկզբ-ն-ական

արեմտա-եվրոպական

աստղ-ա-դիտարան

համ-աշխարհային

հավասար-ա-չափ:

33. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Ա Անդր, հակ, համ, ենթ, նախ, ներ, պար, վեր, տար, փոխ:  

Բ. Կովկաս, (հ)արձակ, տարած, դարձ, դնել (դրել), կշիռ, մուծել, փակել, կանգնել, աշխարհ(իկ):

Անդրադարձ, Անդրկովկաս, հակակարձակ, հակադարձ, հակադրել, հակակշիռ, համատարած, համադրել, ենթադրել, ներդնել, ներմուծել, ներաշխարհ, պարփակել, վերադարձ, վերականգնել, տարակշիռ, փոխադարձ, փոխադրել:

34. Տրված բաղադրյալ բառերից նոր բառեր կազմի՛ր` այլ արմատ կամ ածանց ավելացնելով:

Օրինակ`
ժառանգական — ժառանգականություն, տեխնիկական -գիտատեխնիկական:

Մարդկային-մարդամեկ

ծայրահեղ-ծայրանալ

ստամոքսային-ստամոքսահեղուկ

գիտակցություն-գիտակցում

ակնաբույժ-ականաբույր

մթնոլորտ-մթնային

որոշում-որոշել

ընդհատ-ընդամենը

օրինաչափ-մատնաչափ

ձեռնարկ-ձեռնարկել

մանրէ-մանրել

փոխանակություն-փոխանակային

35. Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Հողն հատուկ մաքրություն (ինքն, մաքուր, ել) ինքն ել (հատուկ, ություն) ունի: 

Դա չի նշանակում, թե կարելի է նրան չափանց (չափ, անց) շատ ծարաբեռն ել (ծանր, բեռն, ել)

(օրգան, ական) և (ան, օրգան, ական)… (թափ, ոն),… (բնակ, վայր) հավաքված (կենցաղ, ային) աղբով, որովհետև հոդի … (հնար, ավոր, ություն)… (նույն, պես)… (ան, սահման) չեն: Իսկ … (թափ, ոն)… (աղտ, ոտ, (վ)ած) հողը սպառնում է…. (հիվանդ, ություն) առաջացման պատճառ դառնալ:

… (գետ, տեխնիկա, ական)… (առաջ, ընթաց) հետ մարդիկ պիտի մտածեն արտաքին (մեջ, վայր) … (պահ, պան, ություն) …  միջոցներ ստեղծելու մասին:

Ինքնակենսագրություն

1.Ընթերցելուց հետո 7-8 նախադասությամբ գրի’ր խոհերիդ, զգացողություններիդ մասին։

2. Ինքնակենսագրականից ելնելով բնութագրի’ր Թումանյանի ծնողներին։

Հայրը-Տեր Թադեոսը, նույն գյուղի քահանան էր։ Նա ազնիվ մարդ էր և ազնվական՝ բառի բովանդակ մտքով։ Չափազանց մարդասեր ու առատաձեռն, առակախոս ու զվարճաբան, սակայն միշտ ուներ մի խոր լրջություն։ Թեև քահանա, բայց նշանավոր հրացանաձիգ էր և ձի նստող։

Մայրը – Սոնան, որ նույն գյուղիցն էր, սարում աչքը բաց արած ու սարում մեծացած, մի կատարյալ սարի աղջիկ էր, ինչպես գյուղացիքն են ասում,— մի «գիժ պախրի կով»։ Նա չէր կարողանում համբերել հայրի անփույթ ու շռայլող բնավորությանը, և գրեթե մշտական վեճի մեջ էին այդ երկու հոգին։

3.Ինչպիսի՞ն էր գյուղական ուսումնարանը։ Կա՞ն արդյոք նմանություններ ներկայիս դպրոցների եւ այդ ուսումնարանների միջեւ։

Սհակ վարժապետը իրանց կառավարում էր «երկաթե գավազանաով »։ Իր երկաթե գավազանը, որ հրացանի շամփուրի էր նման, երբեմն ծռում էր երեխաների մեջքին, ականջները «քոքհան» էր անում և մեծ կաղնենի քանոնով «շան լակոտների» ձեռների կաշին պլոկում։

101.      Փակագծում արված թվականներն այնպե´ս գրիր, որ պատասխանեն ոչ թե քանի՞, այլ ո՞ր կամ ո՞րերորդ հարցին (ո՞ր ածանցով դարձրիր):

Օրինակ՝ (Հինգ) տարի է՝ դպրոց եմ գալիս: — Հինգերորդ տարին է՝ դպրոց եմ գալիս:

Տասներորդ օրնե, որ բակ չեմ իջել:

(Երեք դասարանցի քույրիկս երկու տարով փոքր է ինձ-

նից:

Երկիր թռչող յուրաքանչյուր երկրորդ նավն ինձ հյուրեր է բերում:

Խաղի երեսունհինգերորդ րոպեում եղբայրս գոլ խփեց:

Մեկից սկսած յուրաքանչյուր (տասներկու) թիվն աոանց մնացորղի կբաժանվի տասներկուսի:

Յուրաքանչյուր չորորդ ամսվա քսանութերորդ օրը նվիրում էր աշխատանքսւյին սեղանն ու պահարանը կարգի բերելուն:
Իմ մեկերորդ գործը քեզ սիրով օգնելն է:

Կյանքի ութսուներկուերորդ տարում որոշեց հեծանիվ քշել:

102.      Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր եզակի կամ հոգնակի ձևով (պահանջվող ձևն ինչպե՞ս գտար):

Տղան համարձակ աոաջ եկավ: Օրն ամառանոցում արագ ու հետաքրքիր են անցնում: Ծովափի ժայոերին թառել են սպիտակ թռչուներ: Ոստիկանը այդ տանը մի իսկական գա­զանանոց հայտնաբերեցին: Մարդիկ կարող են հիսուն ձևով «այո» ասել, բայց այդ բառի գրության միայն մեկ ձև կա: Այդ լճի ջուրը երբեք չի սաոչում: Մաքուր, անձրևից դեռ թաց փողոցը դատարկ էր: Հավանաբար մարդիկ քնած էին: