Category: Մայրենի

Համո Սահյան    Անտառում ամպի ծվեններ կային, Կապույտ մշուշներ կային անտառում, Օրոր էր ասում աշունն անտառին, Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում։ Շշուկներ կային անտառում այնքան, Եվ խոնա՜վ-խոնավ բուրմունքներ կային, Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան Ու հետքե՜ր, հետքե՜ր, հետքեր մարդկային։ Եղյամն էր սունկի գլուխն արծաթում, Մրսում էր կարծես վայրի նշենին, Հանգստանում էր հողմը բացատում՝ Ականջն ամպրոպի ազդանշանին։ Եղնիկի հորթը՝ մամուռը դնչին, Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա, Եվ որսկանը թաց խոտերի միջին Կորած հետքերն էր որոնում նրա։ Փայտահատը հին երգն էր կրկնում Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին, Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։ Անտառապահի տնակի առաջ Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում, Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում… Անտառում խորին խորհուրդներ կային, Եվ արձագանքնե՜ր կային անտառում, Օրո՜ր էր ասում աշունն անտառին, Սակայն անտառի քունը չէր տանում…

Առաջադրանքներ

1. Ուշադիր կարդա՛ բանաստեղծությունը, դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր :

կածան-նեղ ճանապարհ
եղյամ-ջրի կաթիլները խոտի տևների վրա

2. Առանձնացրու՛ փոխաբերությունները և վերլուծի՛ր:
Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում-արդեն աշուն էր ատառում բայց ոչ
դեռ բոլոր տևները չեին թափվել։

Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան-ծառի ստվերները ընկնում էին նեղ ճանապարի վրա։

Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում-խարուկն իր խաղաղ ծուխն էր շարժում։

3. Ընդգծի՛ր դարձվածքները և բացատրի՛ր:
ականջ դնել-լսել
հին երգը-հին արածը նորից կրկնել

4.Բանաստեղծությունից առանձնացրո՛ւ նկարագրությունները:
Կապույտ մշուշ
հետքեր մարդկային
խոնավ բուրմունք

5. Նկարագրի՛ր աշնանային անտառը:
ամբողջ ատառում ծառեռրը գույնզգույն էին։,

6. Ինչի՞ մասին էին սիրով զրուցում սոճին ու եղևնին: Երկխոսության տեսքով գրի՛ր նրանց զրույցը:
Սոճին անհանգստանում էր որ բոլոր ծառեր գունվորվել էին և գեղեցկացել են իսկ եղևնին հանգստացնում էր սոճին որ հենց որ ամանորը գա իրենել կ զարթար

7. Ձայնագրի՛ր բանաստեղծության ընթերցումդ և հրապարակի՛ր բլոգումդ։ Ընթերցմանդ կարող ես կցել քո կողմից արված համապատասխանող աշնանային ֆոտոշար։

53.Կետերի փոխարեն գրի´ր  տրված հոմանիշներից մեկը (ամենահարմարը):

Մեկ էլ, թթի կարմիր շիրան պռոշներին, ներս ընկավ պուճուր տղան՝ շոգից կարմրած այտերով (թշերով, այտերով):
Հյուրը քթի տակ բարի քմծիծաղում (հռհռում, քմծիծաղում, ծիծաղում, ժպտում) էր երեխայի շատախոսության վրա:
Առաջ բերեցին նրա ազնվատոհմ (ազնվատոհմ, վեհազգի, զտարյուն) նժույգը:
Լքված նավը կամաց-կամաց սուզվում (սուզվում, իջնում, խորտակվում, ընկղմվում) էր:
Նրա բոլոր հույսերը սուզվում (սուզվում, խորտակվում,ընկղմվում) էին:

56.Բառերը գույգ- զույգ խմբավորի´ր  ըստ օրինակի: Եթե մոտ, նման իմաստ ունեցող բառերը հոմանիշներ են, ինչպե՞ս կկոչվեն հակառակ իմաստ ունեցողները:

Օրինակ`

բարձր — ցածր,

 տալ — վերցնել:

Միշտ-եբեք, անարատ-արատավոր ոչնչացնել-ստեղծել, արատավոր-անարատ, բացահայտ-գաղտնի, թույլ-ամուր, վերջին-առաջին, համաձայնել-մերժել, հանգստանալ-աշխատել, գտնել-կորցնել, երբեք-միշտ, հավաքել-ոչնչացնել, աջ-ձախ, արթուն-քնած, քնած-արթուն, հրաժարվել-ընդունել, առաջին-վերջին, գաղտնի-բացահայտ, ամուր-թույլ, աշխատել-հանգստանալ, ընդունել-հրաժարվել, կորցնել-գտնել, ստեղծել-ոչնչացնել, վատնել-ծախսել, մերժել-համաձայնել, ձախ-աջ:

57.Տրված բառերի հականիշները գրի´ր:

Սիրուն-տգեղ, լավ-վատ, մեծ-փոքր, ներքև-վերև, ուշադիր-անուշադիր, բարեկամ-անծանոթ, աղքատ-հարուստ, կուշտ-անկուշտ, դիտավորյալ-պատահաբար, հիշել-մոռանալ, վառել-հանքցնել, դրական-անգրագետ, հրաժեշտ տալ-համաձայնություն տալ, հյուսել-անհույս, թույլատրել-արգելել, ընկնել-բարցրանալ, գումարել-հանել, թափթփել-հավաքել, պապանձվել-աղմկել, գիշեր-ցերեկ, ելք-մոտք, ավարտել-սկսել, օգնել-խանգարել, արագացնել-դանդաղացնել:

59. Առածներն ընդգծված բառերի հականիշներով լրացրո´ւ:

Անպտուղ ծառը կկտրեն, պտղատու ծառին քար կգցեն:

Բարին որ չլիներ, չարը աշխարհը կքանդեր:

Դևին դժոխքը ցույց չտաս, դրախտի ճանապարհը չի իմանա:

Թացն էլ չորի հետ վառվում է:

Կաթի հետ մտածը հոգու հետ դուրս:

Հագուստի նորն է լավ, ընկերոջ հինը:

Մինչև չգա վերջինը, չի հիշվի առաջինը:

60. Բաց թողնված յուրաքանչյուր բառի փոխարեն ընդգծված բառերից մեկի հականիշը գրի´ր:

Շվեդ հոգեբանները փորձեցին ստուգել, թե իրո՞ք  միայն կանայք են սիրում հայելուն նայել: Ստոկհոլմի առևտրական կենտրոնում, աչքի ընկնող տեղում, մի մեծ հայելի դրեցին, իսկ կողքին՝ աչքի չնկնող տեղում  մի կինոխցիկ: Պարզվեց, որ հայելի սիրում են նաև տղամարդիկ: Օրվա ընթացքում այդ հայելուն նայեց չորս հարյուր տասներկու կին և յոթ հարյուր յոթանասունութ տղամարդ:

61. Կետերը փոխարինի´ր ընդգծված բառերի հականիշներով:

Փղերի մի մեծ խումբ հարձակվել էր Սուդանի Գենեա քաղաքի վրա և ամայացնում էր քաղաքի շրջակայքը: Ո´չ աղմուկ առաջացնող հատուկ հարմարանքներից, ո´չ էլ հրաձգությունից  փղերը չէին վախենում. նրանք համարձակվեցին անգամ քաղաք մտնել: Նահանջեցին միայն այն ժամանակ, երբ սպանվեց առաջնորդը՝ մի մեծ արու փիղ, որը ղեկավարում  էր հարձակումը:

62.Հականիշ բառերով կապակցություններ կազմի´ր և փորձի՛ր բացատրել, թե դրանք ի՞նչ կարող են նշանակել:

Օրինակ՝

տգետ գիտուն — մեկը, որին թվում է, թե ինքը գիտուն է, բայց իրականում ոչինչ չգիտի: Կամ ՝գիտուն, որը գիտի, թե աշխարհում որքա~ն չուսումնասիրված բան կա, դրա համար էլ իրեն տգետ է համարում:

Ծեր երիտասարդ-Ծեր մարդ որը իրեն երիտասարդ է զգում։
Բարձրահասակ թզուկ-թզուկ որը համարում է իրեն բարձրահասակ։
Մեծ երեխա-Երեխա որը համարում է իրեն մեծ մարդ։

63.Օրը (ցերեկն ու գիշերը) նկարագրի´ր գործածելով, ինչքան հնարավոր է, շատ հականիշներ:
Ցերեկը տաք էր, գիշերը արդեն ցուրտ։
Ցերեկը լուսավոր էր, գիշերը շատ մութ։
Ցերեկը Գույները ավելի լուսավոր էն, իսկ գիշերը ավելի խամրած։

64.Ամառն ու ձմեռը նկարագրի´ր գործածելով, ինչքան հնարավոր է, շատ հականիշներ:

Ամառը օրվա տեղովությունը ավելի երկար է քան ձմեռը։
Ամառը շոգ է, ձմեռը ցուրտ։
Ամառը ես շատ եմ դուրս գալիս դուրս, ձմեռը դուրս չեմ գալիս։

65. Սեր և հոր բառերի տարբեր իմաստներով կազմի´ր նախադասություններ:
Ես սիրում կաթի սեր։
Նրանց աչքերից սեր էր թափվում։

Գյուղի հորը ցամաքել էր։
նրա հոր մեքենան նոր էր։

33.Մի բառով գրի´ր:

ա) Առարկա, որը վերից վար կախվելով՝ ծածկում, փակում  է որևէ բան: Դա նաև բեմն է  բաժանում հանդիսասրահից:
Վարաքույր։

բ) Միջատ, որ երկու թև ունի ու բարալիկ կնճիթ, որով սնվում է: Իսկ սնվում է արյունով:
Մոծակ

գ) Արհեստավոր, որն զբաղվում է երեսը սափրելու, մազերը կտրելու, հարդարելու գործով:
Վարսավիր

դ) Պղնձյա առարկա, որի մեջ մետաղյա լեզվակ է կախված: Բարակ կամ հաստ պարանով լեզվակը պատերին են խփում՝ հնչեցնելու համար:
Զանգ

34.Գրավոր պատմի՛ր, թե տրված բառն ի՞նչ է նշանակում:

Գիրք-տեղեկությունների և պատմությունների մի տեղում հավաքվատ իր, դիմակ-դեմքին դրվուղ իր որը կարող է լինել տոնական և բժիշկական, դերասան-մարդ ով դերեր է կատարում թաթրոնում և կինոյում, ընկույզ-ուտելու բան ուրը աճում է ընկույզենու վրա, ժպիտ-ցուց տվուղ եմոցիյա, երեխա-նոր ծնված մարդ:

39.Բացատրի´ր, թե  գլուխ  բառը ամեն մի նախադասության մեջ  ի՞նչ իմաստով է կիրառված՝ փոխարինելով խելք, ղեկավար,  կատար, ծայր, մաս, վրա բառերով: Ո՞ր նախադասության  մեջ գլուխ բառն այլ բառով չես կարող փոխարինել:

Արջը գլուխը բարձրացրեց-մարմնի մաս:

Սարի  գլխին ինչ-որ բան է փայլում-սարի գագաթին:

Այս մարդը  գլուխ չունի-անխելք:

Գրքի առաջին գլուխը շատ հետաքրքիր էր-գրքի առաջին մասը:

-Իսկ ո՞վ էր ձեր գլուխը,- որոտաց զորավարը՝դիմելով գլխիկոր զինվորներին-իսկ ո՞վ էր ձեր գլխավորը:

Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի գլխին-պահարանի վեևում:

Գերանի գլխից բռնի՛ր-գերանի վերևից:

Կարդա՛ սահմանումները և այդ սկզբունքով վանկատի՛ր բառերը։ Չմոռանա՛ս գունավորել ձայնավոր և բաղաձայն հնչյունները։

• Երկու ձայնավորների միջև եղած բաղաձայնը անցնում է հաջորդ տող։

Օրինակ՝ գարուն- գա-րուն

Պահարան-Պա-հա-րան

Քաղաք-Քա-ղաք

Թանաք-Թա-նաք

Կարագ-Կա-րագ

Հեծանիվ-Հե-ծա-նիվ

Ուղիղ-Ու-ղիղ

Պայուսակ-Պա-յու-սակ

Դանակ-Դա-նակ

Գազար—Գա-զար

Թանաքաման-Թա-նա-քա-ման

Վանկատի՛ր տրված բառերը և ընդգծի՛ր փակ վանկերը։

Երեխա-Ե-րե-խա

Պարագա-Պա-րա-գա

Հանրաքվե-Հան-րա-քը-վե

Ընձուղտ-Ըն-ձուղտ

Աբեղա-Ա-բե-ղա

Մաքրել-Մա-քրել

Բարձր-Բար-ձըր

Վարքագիծ-Վար-քա-գիծ

Չորրորդ-Չոր–րորդ

Վանկատի՛ր տրված բառերը և ընդգծի՛ր բաց վանկերը։

Հացաման-Հա-ցա-ման

Սիրելի-Սի-րե-լի

Ձնհալ-Ձըն-հալ

Կամավոր-Կա-մա-վոր

Կարդա՛ սահմանումը և նույն սկզբունքով վանկատի՛ր տրված բառերը։

Երկու և ավելի բաղաձայններից միայն վերջինն է անցնում հաջորդ տող։

Օրինակ՝

Ընկույզ-ըն-կույզ

Աստղիկ- Աստ-ղիկ

Կարծրանալ-կարծ-րանալ

Խն-դրագիրք, իշ-խանություն, մկն-դեղ, մր-ցաշար, կար-գադ-րել, խն-դրագիրք, վար-դակակաչ, սառ-նարան, երկ-նաս-լաց։

Եթե գաղտնավանկի ը-ն բառի առաջին հնչյունն է (սպասել, զբաղվել, ստանալ, սկիզբ․․․ ) ապա այդ ը-ն կարելի է չգրել և չառանձնացնել տվյալ վանկը։

Եվ տառը տողադարձի ժամանակ բաժանվում է ե, վ տառերի, երբ դրանք պատկանում են տարբեր վանկերի։

Հևալ-Հե-վալ

Երևույթ-Երե-վու-յթ

Տերևաթափ-Տե-րե-վա-թափ

Հարևան-Հա-րե-վան

Գրի՛ր նմանատիպ բառեր և վանկատի՛ր։

Կարևոր- կա-րե-վոր
Թևավոր-Թե-վա-որ
Ձևավոր-Ձե-վա-որ

Ո՞ր շարքում տողադարձի սխալ կա։

Մա-նըր, թըխ-վածք, սպա-սել , հարեվ-ան

Պար-զամիտ, թը-ռիչք, լռութ-յուն

Անկր-կնելի, վար-դագույն, համալ-սարան, տր-տըն-ջալ

Տանը

• Ո՞ր շարքերում են բառերը դասավորված այբբենական կարգով։

1. այգաբաց, այգեբաց, այգեգործ, այգեգործություն, այգեպան

2. բախտ, բախտավոր, բակ, բաղադրիչ, բաղաձայն

3. թավիշ, թատերագետ, թարգմանել, թարթիչ, թիթեռ

4. լավատես, լավորակ, լեգենդ, լեռնային, լեռնալիճ

5. երանգ, երանելի, երաշխիք, երաշտ, երգ

6. զանգ, զավակ, զարդարել, զարմանալ, զբաղվել

7. կատու, կարապ, կղզի, հազար, հաղթել

Կապակցությունների իմաստն արտահայտիր մեկ բառով։

Բուրդ տվող-Բրդատուղ

Հոգի խռովող-Հոգեխռով

Դեմքի գիծ-Դիմագիծ

Պատիժ տալ-Պատժել

Խորհուրդ տվող-Խորհրդատու

Բարի սիրտ ունեցող-Բարեսիրտ

Գինի վաճառող-Գինավաճառ

Պտուղ ուտող-Պտղատու

Կուռք պաշտող-Կռապաշտ

Միտք անել-Մտածել

Տրված բառերում գտի՛ր թաքնված արմատները։

Ընկուզենի-Ընկույզ

Ծուլություն-Ծուլություն

Ջրազուրկ-Ջուր

Գուժել-Գուժ

Լուսանալ-Լույս

Ձնաբուք-Ձյուն

Գողությունը դա շատ վատ բան է։ Երբ մենք աղքատ ենք և մեզ պետք է փող այդ ժամանակ մեր մեջ շատանում է ագահությունն ու չարությունը: Օրինակ պատկերացրեք, որ դուք աղքատ եք և չունիեք փող ուտելիքի համար, դուք ամեն ինչ կանեիք, որ հայթայթեք ուտելիք։ Դա մեզ ասում է որ մենք ստիպվատ պիտի գողություն անեք, որ ստանաքն ուտելիք։ Սակայն ոչ բոլոր մարդկանց է աղքտությունը դրդում գողության։ Շատ մարդիք աղքատ լինելով հանդերձ աշխատում են և երբեք չեն չարանում և գողություն չեն անում։

Մի ընտանիքում կույր մարդ կար, որին տալիս էին ամենաընտիր կերակուրը, հագուստը, անկողինը՝ ամեն, ամեն ինչ, բայց գիշեր-ցերեկ թնկթնկում էր ու դժգոհում, որ իր հետ շատ տմարդի են վարվում։

Ընտանիքի մյուս անդամները եթե ջուր էին խմում, ապա կույրին կաթ էին տալիս, յուրաքանչյուրը բավարարվում էր մի աման ապուրով, բայց կույրին երեքն էին տալիս։

Նրանք կես նկանակ հաց էին ուտում, իսկ կույրը՝ երեք։

Բայց միևնույն էր, նա ողբում էր շարունակ և անիծում իր բախտը։

Եվ կույրի ծնողները, չդիմանալով նրա թնկթնկոցին, շատ բարկանում և մորթում են իրենց միակ գառը, խորովում են և սկյուտեղով մատուցում։

Կույրը հոտվտում է, հետո շոշափելով ուզում է չափը իմանալ։ Վերջապես սկսում է ուտել։

Առաջին պատառը կուլ տալիս ասում է.

-Եթե էսքանը ինձ եք տալիս, հիմա ո՞  վ գիտի ամեն մեկիդ մի ոչխար է հասել։

Առաջադրանքներ

1. Ընթերցի՛ր առակը և մեկնաբանի՛ր:

Անշնորհակալ մարդուն ինչ անես նա մեկ է կմնա դժգոհ։

2. Բնագրից օգտվելով, բնութագրի՛ր առակի գլխավոր հերոսին:
գիշեր-ցերեկ թնկթնկում էր ու դժգոհում, որ իր հետ շատ տմարդի են վարվում, անկուշտ, դժգոհող

3. Առակի ասելիքը բնորոշող առած-ասացվածքներ գտի՛ր:

Ագահ մարդը սեղան նստելիս ջանում է ինքն իրենից շատ ուտել:
Ագահ մարդու ընկերները լինում են, չեն լինում:
Ագահ մարդու համար հասարակածը իր որովայնի շրջագիծն է:
Ագահ մարդն ու իր ագահությունը այնքան անկուշտ են, որ իրար ձեռքից էլ են պատառ փախցնում:
Ագահությունը մարդուն գցում է բոլոր գահերից:
Այնքան է մեծանում ագահ մարդու որովայնը, որ նա չի տեսնում շրջապատողների արհամարհանքը:
Բացեցիր ագահությանդ դուռը` այլ դռնով քեզանից կփախչի առաքինությունդ:
Ագահ մարդու ստամոքսը աչքերի մեջ է` դրանք էլ ծակ են:
Ագահ մարդու միակ ընկերը ագահությունն է:
Ագահությունը կապում է մարդու աչքերը և բացում բերանը:

Ես կրունկներով խփեցի ձիու կողերին։ Մի ագամ էլ նա կանգնեց հետին ոտքերի վրա, զիլ խրխնջաց և առաջ նետվեց։ Ես չգիտեի ինչ անեմ։ Փոխանակ դաշտի միջով դեպի ոռոգման առուն վազելու, ձին արշավեց ճանապարհով ցած, դեպի Տիգրան Հալաբյանի խաղողի այգին և սկսեց որթատունկերի վրայով թռչել։ Նա արդեն թռել էր յոթ որթատունկերի վրայով, երբ ես ցած ընկա։ Ձին շարունակեց վազել։

Continue reading “,,Գեղեցիկ, սպիտակ ձիու ամառը,,” →

11.Տրված բառերով նախադասություններ կազմի՛ր:

Հնչել, հնչյուն, գրել, գիր:
Ուսուցիչը մտավ դասարան և ասաց

-Գրել շարադրություն։

Այբուբենում կա 39 տառ և 36 հնչյուն։

Աղջկա ձայնը գեղեցիկ էր հնչում;

Մենք գիր ունեցանք 405 թվականին

12.Նախադասության մեջ ընդգծված բառը փոխարինի՛ր տրվածներից մեկով:

Տառեր, հնչյուններ, գրերը, ձայն:

       Հանկարծ ինչ-որ երգի ձայներ-հնչյուններ լսվեցին:

      Ամեն ինչ լուռ էր, ոչ մի հնչյուն-ձայն չէր լսվում:

      Հայերեն տառերը -գրերը, Մեսրոպ Մաշտոցն է ստեղծել:

      Անծանոթ գրեր-Տառեր են, չեմ կարողանում կարդալ:

13.Տրված բառերում ո՞ր տառերով (նշաններով) է գրվել է հնչյունը:

Էջ-է, էի-է, էգ-է, էքսկուրսիա-է, կես-ե, սեր-ե, տեր-ե, հավերժ-ե, բազե-ե, րոպե-ե:

14.Տրված բառերում ո՞ր տառերով (նշաններով) է գրվել o հնչյունը:

Օր-օ, օգուտ-օ, օտար-օ, օղակ-օ, մորեխ-ո, նոր-ո, կտոր-ո, սովորել-ո, պահածո-ո, երեկո-ո, կինո-ո:

15.Տրված բառերում  ե և ո տառերն ինչպե՞ս են կարդացվում:
   Ա. Եղանակ-ե, երազ-ե, երամ-ե, երկիր-ե, երդում-ե, եռալ-ե, եղնիկ-ե:

   Բ. Ոզնի-ո, ող-ո, որս-ո, ոսկոր-ո, օ, ոստ-ո, որակ-ո, ոտք-ո:

16. Տրված բառերում  և տառն ինչպե՞ս է կարդացվում:

Ա Հարևան-եվ, Սևան-եվ, հևալ-եվ, տերև-եվ, կեղև-եվ, թև-եվ, սև-եվ:

Բ. Նաև-եվ, թեև-եվ, և-և:

17. Տառերը կարդա´ այնպես, ինչպես հնչում են (տառերի անունները մի´ կարդա), հետո պատասխանի´ր հարցերին:

Հայերենն ունի երեսունինը տառ, երեսունվեց հնչյուն.

ա) ո՞ր տառերն են նույն հնչյունն արտահայտում
է-ե,օ-ո

բ) ո՞ր տառերն են մեկից ավելի հնչյուն արտահայտում:

և, ե, ո

18.Տրված մտքերից որո՞նք ես ճիշտ համարում (պատասխանելուց առաջ մեկ անգամ ևս կարդա նախորդ առաջադրանքները):

ա) Հնչյունը և տառը նույն բաներն են, դրանք իրարից չեն տարբերվում:
սխալա

բ) Հնչյունը և տաոը տարբեր բաներ են. հնչյունը լսվում և արտասանվում է, իսկ տառը գրվում ու կարդացվում է:
ճիշտա

 գ) Տառը հնչյունի նշանն է:
ճիշտա

19.Հայերենի երեսունվեց հնչյունների նշանները (տառերը) գրի՛ր: Ո՞ր տառերը դուրս մնացին:
ա բ գ դ զ է ը թ ժ ի լ խ ծ կ հ ջ մ ն շ չ պ ռ ս վ տ ր ց ու փ ք օ ֆ

ե, յ, ո, և

20.Հատ–հատ արտասանի՛ր տրված հնչյունները (շշուկով կամ բարձրաձայն): Փորձի՛ր պարզել, թե աոաջին և երկրորդ խմբերի հնչյուններն ինչո՞վ են տարբերվում:

1. Բ, գ, դ, զ, թ, ժ, լ, խ, ծ, կ, հ, ձ, ղ, ճ, մ, յ, ն, շ, չ, պ, ջ, ռ, ս, վ, տ, ր, ց, փ, ք, ֆ:

2. Ա, է, ը, ի, օ, ու:

Առաջին շարքում բաղաձայն է երկրորդում ձայնավոր։