Профессор в университете задал своим студентам такой вопрос.
— Всё, что существует, создано Богом?
Один студент смело ответил:
— Да, создано Богом.
— Бог создал всё? — спросил профессор.
— Да, сэр, — ответил студент.
Профессор спросил:
— Если Бог создал всё, значит, Бог создал зло, раз оно существует. И согласно тому принципу, что наши дела определяют нас самих, значит, Бог есть зло.
Студент притих, услышав такой ответ. Профессор был очень доволен собой. Он похвалился студентам, что он ещё раз доказал, что Бог — это миф.
Ещё один студент поднял руку и сказал:
— Могу я задать вам вопрос, профессор?
— Конечно, — ответил профессор.
Студент поднялся и спросил:
— Профессор, холод существует?
— Что за вопрос? Конечно, существует. Тебе никогда не было холодно?
Студенты засмеялись над вопросом молодого человека. Молодой человек ответил:
— На самом деле, сэр, холода не существует. В соответствии с законами физики, то, что мы считаем холодом, в действительности является отсутствием тепла. Человек или предмет можно изучить на предмет того, имеет ли он или передаёт энергию. Абсолютный ноль (–460 градусов по Фаренгейту) есть полное отсутствие тепла. Вся материя становится инертной и неспособной реагировать при этой температуре. Холода не существует. Мы создали это слово для описания того, что мы чувствуем при отсутствии тепла.
Студент продолжил:
— Профессор, темнота существует?
— Конечно, существует.
— Вы опять неправы, сэр. Темноты также не существует. Темнота в действительности есть отсутствие света. Мы можем изучить свет, но не темноту. Мы можем использовать призму Ньютона, чтобы разложить белый свет на множество цветов и изучить различные длины волн каждого цвета. Вы не можете измерить темноту. Простой луч света может ворваться в мир темноты и осветить его. Как вы можете узнать, насколько тёмным является какое-либо пространство? Вы измеряете, какое количество света представлено. Не так ли? Темнота — это понятие, которое человек использует, чтобы описать, что происходит при отсутствии света.
В конце концов, молодой человек спросил профессора:
— Сэр, зло существует?
На этот раз неуверенно, профессор ответил:
— Конечно, как я уже сказал. Мы видим его каждый день. Жестокость между людьми, множество преступлений и насилия по всему миру. Эти примеры являются ничем иным, как проявлением зла.
На это студент ответил:
— Зла не существует, сэр, или, по крайней мере, его не существует для него самого. Зло — это просто отсутствие Бога. Оно похоже на темноту и холод — слово, созданное человеком, чтобы описать отсутствие Бога. Бог не создавал зла. Зло — это не вера или любовь, которые существуют как свет и тепло. Зло — это результат отсутствия в сердце человека Божественной любви. Это вроде холода, который наступает, когда нет тепла, или вроде темноты, которая наступает, когда нет света.
Профессор сел.
Համալսարանի մի պրոֆեսոր հարցը տվեց իր ուսանողներին.
Արդյո՞ք այն ամենը, ինչ կա, ստեղծել է Աստված:
Մի ուսանող համարձակորեն պատասխանեց.
Այո, Աստվածն է ստեղծել:
Արդյո՞ք Աստված է ստեղծել ամեն ինչ: Հարցրեց պրոֆեսորը.
— Այո՛, պարոն,— պատասխանեց ուսանողը։
Պրոֆեսորը հարցրեց.
-Եթե Աստված ստեղծել է ամեն ինչ, ապա Աստված ստեղծել է չարը, քանի որ այն կա: Եվ ըստ այն սկզբունքի, որ մեր գործողությունները սահմանում են մեզ, ուրեմն Աստված չար է։
Ուսանողը լռեց, երբ լսեց այս պատասխանը. Պրոֆեսորը շատ գոհ էր իրենից։ Նա պարծենում էր ուսանողների առաջ, որ ևս մեկ անգամ ապացուցեց, որ Աստված առասպել է.
Մեկ այլ ուսանող բարձրացրեց ձեռքը և ասաց.
— Կարո՞ղ եմ ձեզ մի հարց տալ, պրոֆեսոր։
-Իհարկե, – պատասխանեց պրոֆեսորը:
Աշակերտը վեր կացավ և հարցրեց.
-Պրոֆեսոր, ցուրտ կա՞:
-Ի՞նչ հարց: Իհարկե կա։ Երբեք չե՞ք մրսել։
Երիտասարդի հարցին ուսանողները ծիծաղեցին։ Երիտասարդը պատասխանեց.
-Իրականում, պարոն, ցուրտ չկա։ Ֆիզիկայի օրենքների համաձայն, այն, ինչ մենք համարում ենք ցուրտ, իրականում ջերմության բացակայությունն է: Մարդը կամ առարկան կարելի է հետազոտել՝ տեսնելու, թե արդյոք դրանք էներգիա ունեն կամ փոխանցում են: Բացարձակ զրոն ջերմության իսպառ բացակայությունն է։ Ամբողջ նյութը դառնում է իներտ և չի կարողանում արձագանքել այս ջերմաստիճանում: Ցուրտը գոյություն չունի։ Մենք ստեղծել ենք այս բառը, որպեսզի նկարագրենք, թե ինչ ենք զգում ջերմության բացակայության դեպքում:
Աշակերտը շարունակեց.
-Պրոֆեսոր, մութ կա՞:
-Իհարկե, կա։
-Կրկին սխալվում եք, պարոն։ մութը նույնպես գոյություն չունի։ մութը իրականում լույսի բացակայությունն է։ Մենք կարող ենք ուսումնասիրել լույսը, բայց ոչ մութը: Մենք կարող ենք օգտագործել Նյուտոնի պրիզման՝ սպիտակ լույսը բաժանելու բազմաթիվ գույների և ուսումնասիրելու յուրաքանչյուր գույնի տարբեր ալիքների երկարությունները: Դուք չեք կարող չափել մութը: Լույսի պարզ ճառագայթը կարող է ներխուժել մութ աշխարհ և լուսավորել այն: Ինչպե՞ս կարող եք իմանալ, թե որքան մութ է տարածությունը: Դուք չափում եք, թե որքան լույս է ներկայացված: Այդպես չէ? մութը հասկացություն է, որը մարդը օգտագործում է նկարագրելու, թե ինչ է տեղի ունենում լույսի բացակայության դեպքում:
Վերջում երիտասարդը հարցրեց պրոֆեսորին.
-Պարոն, չարը գոյություն ունի՞։
Այս անգամ տատանվելով, պրոֆեսորը պատասխանեց.
-Իհարկե, ինչպես ասացի. Մենք նրան տեսնում ենք ամեն օր։ Մարդկանց միջև դաժանություն, բազմաթիվ հանցագործություններ և բռնություններ ամբողջ աշխարհում: Այս օրինակները ոչ այլ ինչ են, քան չարության դրսևորումներ։
Սրան աշակերտը պատասխանեց.
-Չարը գոյություն չունի, պարոն, կամ գոնե ինքն իր համար գոյություն չունի։ Չարը պարզապես Աստծո բացակայությունն է: Դա նման է մութին և ցրտի, մի բառ, որը ստեղծված է մարդու կողմից Աստծո բացակայությունը նկարագրելու համար: Աստված չարը չի ստեղծել. Չարը հավատքը կամ սերը չէ, որոնք գոյություն ունեն որպես լույս և ջերմություն: Չարը մարդու սրտում Աստվածային սիրո բացակայության արդյունքն է: Դա նման է ցրտին, որը գալիս է, երբ ջերմություն չկա, կամ այնպիսի մութ, որը գալիս է, երբ լույս չկա:
Պրոֆեսորը նստեց։
Գոհար Եգանյան 